नरेश अमात्य
जन्म वि.सं. २०२६ कार्तिक ४
मां लक्ष्मी अमात्य
बा राम प्रसाद अमात्य
थायबाय् महापाल, ललितपुर
संलग्न रेडियो सगरमाथा,
सः छगु फरक अभिव्यक्ति !
कृति आखे (चिबाखं)
प्र. सम्पादक ग्वाहाली पारिवारिक
माया मासिक
मोबाईल नं ९८५१०४२५६०
छिगु चिबाखं मुना ‘आखे’ नकतिनी हे पिदन, अनुभव छु दु ?
जि भचा केयरलेस । च्वया छापे जुसां उकिया कतिङ तया तयेगु बानी मदु । अथे जुयाः सफू पिकायेगु मन दया नं ग्वसाः मजुयाच्वंगु तर छन्हु हनेबहम्ह प्रा. नर्मदेस्वर सर जिथाय् झाया, “नरेश छंगु चिबाखं बांला, लच्छिया दुने पाण्डुलिपी तयार या” धयादिल । गुब्लें नाप मलाम्ह अति हनेबहम्ह छम्ह ब्यक्तिं जित नाप लायेत जिगु छेँथ्यंंक झाया थथे धया दिबलय् जिगु उत्साह नं अथें ज्या याना हल, जिं पाण्डुलिपी तयार याना बिया, नेपालभाषा प्रकाशन ख्यलय थुलि निष्पक्ष सफू चयन जुइ धका जिं गुब्लें मतायेकाःगु !
सफू पिहां वये धुंका नं प्रकाशनपाखें पिहां वःगु सफुत मध्यय् आखे दकले अप्व चुल धया दिल, अथे हे ब्वमीपिं पाखें नं थी थी प्रतिक्रिया थः थः कथं वया च्वंगु दु, छम्ह ब्वंमिं “छगु सासलं छगुलिं सफु न्हापां ब्वनागु“ धका च्वछाया दिल, उत्साहित जुया वया च्वनागु दु ।
नेपालभाषा साहित्य लेखन पाखें गुकथं आकर्षित जुल ? गबलें निसें जुल ?
न्हापा निसें साहित्य रुचि दुगुलिं नेपाली सफू ब्वना अले च्वया नं । जि ५÷६ तंगिमंनिसें कापिया न्ह्यनेया पेजय् जिगु कबिता मदुगु कापी हे दइमखु, दक्को पासापिं जिगु कविता स्वयेत लालायित जुइ, उकें कापी न्याये साथं दकले न्हापां कबिता छपु नि च्वयेगु, स्कुलय जुइगु प्रतियोगिताय नं पुरस्कृत जुइगु, सायद ८÷९ तंगिमय जुइमा जिं न्हापां नेपालभाषाया सफू ब्वनागु, छु सफु ब्वनागु ल्वमन तर थ्व सफू ब्वंसां निसें जि पल्के थुल । मां भाषं ब्वनेगु व च्वयेगु तसकं सरल धका जिं उबले सिल, अले जिं हनेबहम्ह नातिबज्र दाइया सफु धूकु माः जुया, नाति दाइनं भाषा सेवाय् उत्प्रेरित याइगु आ नं लुमं ।
छिगु लेखनया बिधा मुलरूपं छु खः?
न्हापा अले इलय ब्यलय मेमेगु बिधाय् ल्हाः न्ह्यासां मूलत जिगु लेखन बिधा चिबाखं हे खः, सायद लिपा नं थ्व बिधाय हे निरन्तरता जुइ । जिगु बिचालय छम्ह लेखकं बिइगु अभिव्यक्ति थके दुगु स्पेशल बिधां हे बिइमाः, उपन्यास च्वइपिन्स कबिता च्वसां प्राथमिकतामा उपन्यासयात हे बिइमाः थें जित ताः । झीगु भाषा साहित्यय् थथे खने मदु, छम्ह हे लेखकं दक्कों बिधा कःघानाच्वंगु अवस्था दु ।
थौंकन्हे न्ह्याना च्वंगु साहित्यिक गधिबिधी पाखें गुलित संतुष्ट जुया दिया ?
साहित्य व साहित्यिक बिधाय असंतुष्ट जुइ मागु अवस्था मदु, थःगु कथं गधिबिधित जुया च्वंगु दु । संघ संस्था खलः पुचः निसें पत्र पत्रिका रेडियो टेलिभिजन आदि पाखें, बरु भाषिक रूपय असन्तुष्ट यक्को दु । भाषिक संघ संस्थातय्सं थुकियात वा चायेकेगु कुतः जुगु जिं मखना । भाषिक कार्यकर्ता गुलि दु, थुकिया अभिलेखिकरण तकं मदु । थथे जुल धाःसा मेगु पुस्ताय् हे झीगु भाय लोप जुया वनिगु अवस्था वइ !
छिकपिनिगु पुचलं बाखं विधाया “सः छगु फरक अभिव्यक्ति “ ज्याझ्व न्ह्याका च्वंगु दु, गुलित प्रभावकारी तायेका दिया ?
थ्व जिमिसं ई कथं ल्वयेक डिजाइन यानागु ज्याझ्व खः, थौं कन्हेया ब्यस्त इलय सिर्फ १ घंण्टा ई दुने न्ह्याइपुक ज्याझ्वः सिधयकेगु दक्कोसिनं ययेकूगु दु । बिस्तारं सः छगु फरक अभिव्यक्तिया रोड म्याप कथं ज्याझ्वः न्ह्याका हया च्वगु अवस्था स्वयेबलय जिमिगु सोच गलत मजू तायेका च्वना । जिमिगु सोच थुलिं सिमित अवश्य मखु, बुलुहु मेमेगु डिजाइन त नं पिहा वइ तिनि ।
तर थुकिं स्थापित बाखं च्वमीपिंत जक थाय बिया च्वन धयागु न्यने दु नि ?
अथे मखु । बरु स्थापित च्वमिपिंत जिमिसं थाय् बिइ मफया च्वंगु अबस्था दु, जिमिगु मू आज्जु पुलापिं च्वमिपाखें प्रेरित जुयाः न्हूपिं च्वमि ब्वलंकेगु अले च्वमि हे ब्वमि, च्वमि हे न्यनामि अले च्वमि हे स्वकुमि जुया च्वंगु अवस्थायात अन्त याना न्हून्हूपिं अर्थात समाजय झीसं सुया नितिं साहित्य च्वया इमित हे न्यंकेगु, ब्वंकेगु अले केनेगु जिमिगु प्रयास बुलुहुँ सार्थक जुया वःगु अवस्था दु ।
नेपाल भाषा ख्यलय गुगु साहित्य बिधा प्रभावकारी जुगु तायेका दिया?
आ गुलि नं साहित्य बिधा दु, फुकं प्रभावकारी हे जु, नेपालभाषा साहित्य सुं स्वया म्हो मजु, विश्व साहित्य स्तरया चिनाखं, बाखं, च्वखं उपन्यास झीके दु सिर्फ अन्तर्राष्ट्रियकरण जुइ मफुगु अवस्था दु । झीसं इ–मिडियाया सदुपयोग याना जिल ला, विदेशय च्वना च्वंपिं नेवाःतपाखें जिल ला नेवाः साहित्य अन्तर्राष्ट्रियकरण याये फत धाःसा अझ प्रभावकारी जुइगु जिं तायेका !
झी दुने साहित्यिक लेख रचनाया प्रतिक्रिया उलि खने मदु छाय जुइ ?
दकलय न्हापां ब्वमि गुलि दु, वकथं झीसं प्रतिक्रियाया आस यायेमाः, ब्वमिपिं हे म्होसा प्रतिक्रियाया गुलि आस यायेगु ? पत्र पत्रिका न्याना दकलय न्हापा ब्वमिं ब्वना बिइमाल अले तिनि प्रतिक्रियाया आस यायेगु पाय्छी जुइ ।
थी थी बिधाया साहित्य च्वैम्ह छम्ह हे साहित्यकार जुया च्वनि, इमिसं गुलित स्तरीय लेखन न्ह्यब्वये फै थें तायेका दिया ?
साहित्य ख्यलय नं तःगु बिधा दु, खेलकुद अले संगीत ख्यलय् थें फुटबल म्हितीपिं सायद मेगु गेमय् सफल मजुइफु, गायक जुइ मात्रं म्ये च्वमि जुइ फइ मखु, अले लेखकं संगीत तये फइ धयागु मदु, अथे हे साहित्यय् नं थःगु कथं दक्षता दइ व दक्षता झीसं भर्पुर उपयोग याये फयेकेमाः, थःगु दक्षता मदुगु बिधाय कुतः यायेगु ठिक जु तर इ सितिं छ्वयेगु ठिक मजू थें च्वं ! छगु हे थःगु बिधाय् दत्तचित जूसा अझ स्तरिय लेखन न्ह्यःब्वये फइ ।
नेपालभाषा साहित्यया ब्वनामितय् ल्याः अपोया वने मफु छाय जुइ ?
झीसं ब्वनिपिं अप्पो मदु धायेगु सिवें ल्हाइपिं म्हो जुगु वा चायके माः, ल्हाइपिं हे मदुसा ब्वंनिपिं सु दै, उकें न्हापाया डेडि ममि धायगु पुस्तां स्यंका थकूगु खँय् भाषं खँ ल्हायेगु चलन आ तुरुन्त हिके मफुसां नियमित कुतः याःसा हिला बनेफु, आः थ्व पुस्ता मामं खँय् भाषं खँ ल्हाःसा बौ नेपालभाषा, मामं नेपाल भाषां खँ ल्हाःसा बौम्हं खँय् भाषं खँ ल्हाइगु पुस्ता खः, निम्हं खँय खँ ल्हाइपिनी पुस्तां नेवाः पुस्ता जन्मे गथे जुइ उके थ्व हे पुस्ताय थुकित तछ्याये फयकेमा, नत्र लिवाय धुंकी ! आःया नीति झीसं सफू सहकारी थें ज्यागु संस्थात तिब्र रूपं न्ह्यज्याये फयकेमा थें जित ताः !
झीगु साहित्यिक गधिबिधि प्रभावकारी यायेत गज्यागु ज्याझ्वया आवस्यक जुइ ?
ब्वनिपिं हे मदुसा, च्वयगुया छु अर्थ ? ब्वंकेगु नितिं दकले न्हापां भाषिक संघ संस्थात सक्रिय जुइ माल, नेपालभाषा व्यापक प्रचार प्रसार जुइ माल, दसा थःगु हे ब्रोडसिट पत्रिका मखुसा मेमेगु कान्तिपुर, अन्नपूर्ण पोस्ट, नागरिक, गोर्खापत्र थें जाःगु पत्रपत्रिकायात नेपालभाषा संस्करण पिकायेत दवाव बिइ फयेके माल । यदि ब्वनेगु चहपह जुल धाःसा साहित्य गधिविधि अथें हे तच्वया बनी ! अथेहे एफ एम न्यनामि पुचः थें साहित्य ब्वनामि पुचः सुरुवात याये फसा गुलि बांलाइ ।
दिना च्वंगु बाखं दबू व नःलिया लय् छकः नेवाः गामय् याइगु साहित्यिक कार्यक्रम अथे हे लिजःया बिधागत कार्यशाला गोष्ठी निरंतरता बिइमाः !
नेपालभाषा साहित्यिक ख्यलय दुबिनाः छि थःहे गुलित संतुष्ट जुया दिया ?
संतुष्ट असंतुष्ट सिवें झीसं थःगु जिम्मेवारी बहन यायेगु कर्तव्य झीगु खः, अय्नं झीगु भाषा साहित्य धकाः तुं हे संसार खंकेगु अबस्था नं आः मखु, गये याना जिल झी अन्तर्राष्ट्रिय ख्यलय् थ्यंके माःगु दु, मेगु खँ आः झी ब्यवसायिक अले साहित्य ब्यवसाइकरण जुइ माःगु दु, तर अवस्था थथे मदु, लयता ज्यामि जुइगु झीगु प्रवृत्ति जुइ धुंकल, थुकियात तछ्याना छ्वये माःगु दु, सम्बन्धित सरोकारवाला तसं वाःचायके माःगु दु । थः थःगु लजगाः याना नं साहित्य श्रृजनाय लगे जुइगु धयागु हे धन्य खः ।
नेपालभाषा साहित्यिक ख्यलय छिगु निरन्तर उपस्थित गुकथं दया च्वनी ?
करिब ३५ बर्षया निरन्तरता लिपा आः दिपा कायगु धयागु जुइ हे मखु । गुबले तक शारीरिक अले मानसिकरूपं सक्षम जुइ उबले तक साहित्य ख्यलय् उपस्थित जक मखु सकृय हे जुया च्वनी !
संचार माध्यमयनं छि गुकथं न्ह्याका च्वना दिया ?
विश्वभुमीया सकृयता लिपा, पासापिंलिसें मिले जुया नेपालभाषाया न्हापांगु परिवारिक पत्रिका ग्वाहाली पिकया अनं लिपा रेडियो सगरमाथाय झन्डै स्थापना कालं निसे संलग्न जुया वया च्वनागु दु झन्दै २१÷२२ बर्ष छगु हे रेडियोय् भोलेन्टर जुया ज्या याना च्वनागु दु, थ्व झीगु नितिं सुखद ख वा दुखद जिं मसिउ अय्नं आः तकं निरन्तरता बिया वया च्वंनागु दु ! न्ह्यागुसां संचार माध्यमयात सहि कथं न्ह्याके फसा साहित्य जक मखु समाज, भाषा, संस्कृति व संगीत अले राजनिती फुक्कं खँय् ग्वाहाली जुइगु जिं विस्वास याना !
