सामाजिक संजालया विकास आधुनिक जगतया निंतिं बरदान खःकि अभिषाप खः, छगू न्ह्यसःया चिन्तन सकल सामाजिक अभियन्तातय्सं यायेमाःगु स्थिति ब्वलंगु दु । आधुनिक संचारया तःधंगु उपलब्धी व माध्यमकथं विकसित जुइधुंकूगु थुगु संजालं अछुट जुयाच्वंपिं संसारय् छुं देय् दइमखु जुइ । विश्वया छकू कुनय् जूगु घटना छेँ लिक्क च्वंम्हेसिनं मसिया च्वनेफु, तर उगु घटनाया अडिओ भिजुअल संसारया कुंकुलामय् थ्यनाच्वने धुकिं । थुकियात आधुनिक संचार माध्यमया क्रान्तिकारी उपलब्धी धकाः गर्व यायेगु ज्या जुयाच्वंगु दु ।
तर सामाजिक संजालया थुगु क्रान्तिकारी उपलब्धी कयौं मामलाय् मनूतय्गु निंतिं पीडादायक नं जुयाच्वंगु दु । समाचार सम्प्रेषण गलत मखु तर अज्यागु समाचारया तथ्य सत्यया पुष्टी जुइमफइगु व समाचारया कारणं हे मनूत झन हे अघोगतिपाखे न्ह्यावनाच्वंगु नं दु ।
मखुगु समाचार वा ‘फेक न्यूज’या नामं विश्वविख्यात जुयाच्वंगु थुगु प्रकरणय् आपालं मनूत गलत समाचार व सन्देशया कारणं जीवन हे कष्टकर जुयाच्वंगु दु । मनूत आवेगय् वयाः मानसिकरूपं गंभीर प्रकृतिया टेन्सन, डिप्रेशनय् थ्यनाच्वंगु नं वास्तविकता खः । आःया इलय् विश्वब्यापी महामारीकथं न्ह्यानाच्वंगु कोरोना भाइरस कोभिद १९या विषय नं थुकथंया हे चिन्तन ब्वलनाच्वंगु दु । कोरोना भाइरस छगू न्हूकथंया भाइरस जूगु कारणं थुकियात कयाः दुग्यंक अध्ययन अनुसन्धान यानाः लिच्वः पिथनेगु ईया माग खः । तर सामाजिक संजालय् खनेदयाच्वनीगु अपुष्ट समाचार, काल्पनिक समाचार व नियोजितकथंहे गलत समाचार सम्प्रेषण जुइगु छगू तःधंगु समस्याकथं खनेदयाच्वंगु दु ।
विश्वब्यापी महामारीकथं न्यनाच्वंगु कोरोना भाइरसयात कयाः नं अज्यागु हे विवादास्पद समाचारया कारणं मनूत झन हे अन्यौलय् लानाच्वंगु दुसा समाचारयात हे छगू हतियारकथं छ्यलाःमनूतय्त दिगभ्रमित नं यानाच्वंगु दु । वितृष्णा ब्वलंका च्वंगु दु । कोरोना भाइरसया उत्पत्तियात कया पिदनाच्वंगु विवाद थुकिया हे ज्वलन्त दसू खः । कोरोना भाइरस प्राकृतिक महामारी धकाः छखेर प्रचार जुयाच्वंगु दुसा मेखेर थुकियात जैवीक युद्धया तयारीकथं छगू प्रयोगशालाय् दयेकूगु खँ नं उलि हे चर्चाय् दु । थुकिं याना पक्ष व विपक्षय् मततइपि मनूतय्गु दथुइ नं मनमुताव जुयाः दुर्घटनातकं जुइफइगु स्थिति ब्वलना च्वंगु दु ।
आः जूगु छगू अध्ययनकथं सामाजिक संजालया फेसबुक व ट्विटरपाखें सम्प्रेषण जुइगु समाचारं दकले अप्वः मनूतय्त प्रभावित यानाच्वंगु दु । अमेरिका थेंजाःगु विकसित देशय् नं थ्व हे माध्यम दकले सशक्त जुयाच्वंगु दु । नेपाःथें जाःगु देशय् गन इन्टरनेट प्रविधि विचाः याना स्वया नं तिव्रगतिं विकास जुयाच्वंगु दु, अज्याथाय् थुगु सामाजिक संजालया प्रभाव लाइगु नं स्वाभाविक हे जुल । मनूतय्सं कोरोना महामारीया विषय जानकारी कायेगु व थुकिया न्हू न्हूगु खँ सिइकेगु निंतिं इन्टरनेटया ब्यापक छ्यलाबुला यानाच्वंगु दु । तर थुकि व्यापककथं मखुगु, झूठ व असत्य विवरण न्ह्यब्वया आम मनूतय्त झन हे भ्रमय् लाकाच्वंगु दु ।
विश्व स्वास्थ्य संगठनया महानिर्देशकया धापूकथं वर्तमान स्थिति मनूत कोरोना भाइरसया महामारी विरुद्ध संघर्ष यानाच्वंगु दु ा आः थुमिसं इन्फोडेमिक विरुद्ध नं संघर्ष यायेमाःगु अवस्था वःगु दु । ‘इन्फोडेमिक’ यात विश्व स्वास्थ्य संघं छु नं विमारीया ‘माःगु सिबे अप्वः’ विवरण धकाः परिभाषित याःगु दु । छुं नं ल्वय्यात कयाः सु बिरामीयात माःगु स्वयां सुचं वा विवरण दत धाःसा थुकिं ल्वगिया मानसिकताय् असर याइगु व अज्यापिं विरामी शारिरीक स्वयां अप्वः मानसिकरूपं विरामी जुयाः ल्वय् झन हे ग्याना पुइगु संभावना दयाच्वनी । इन्फोडेमिकया कारणं छुं नं मुलुकया सार्वजनिक स्वास्थ्य योजना हे प्रभावित जुइफइगु संभावना दयाच्वनी । इन्फोडेमियापाखें गलत समाचार सम्प्रेषण, अनावश्यक मानसिक तनाव ब्वलनेफइगुलिं मुलुकया स्वास्थ्य समस्या जटिल जुइफइगु संभावना आपालं दयाच्वनी ।
छु नं सम्वेदनशील मुद्दाया समाचार सम्प्रेषण यायेगु इलय् संचारमाध्यमतय्सं उकिया सत्य तथ्य पुष्टि याना जक सम्प्रेषण यायेमाःगु कानूनी व नैतिक जिम्मेवारी नं खः । तर विद्यमान स्थिति नेपाः दुने नं म्हुकं थें ब्वलनाच्वंगु अनलाइन न्यूज पोर्टल, फेसबुक व ट्विटरया कारणं खःगु स्वया नं मखुगु तथ्यहीन समाचार ब्यापककथं पिदनाच्वंगु द । छु नं जिम्मेवार निकायस दर्ता मयासें सचालन जुयाच्वंगु गुलिखे अन लाइन समाचारत नेपाः सरकारं बन्द हे याना बीधुंकूगु दुसा सुचना विभाग व प्रेस काउन्सिल नेपालपाखें समाचार सम्प्रेषणया आचारसंहिताया धलः हे पिथना समाचारदायकपिन्त होशियारी नं याकाच्वंगु दु । तर थुकिं नं गलत, मखुगु समाचार बीपिन्त पने फयाच्वंगु मदु । फगत लोकप्रियता ल्हातय् लाकेत व थःगु अनलाइनया प्रचार यायेत समाचार सम्प्रेषण यायेगु ज्या जुयाच्वंगु दु । थुकिं समाजयात हे नकरात्मक व नैराश्यत्मक सोचपाखे न्ह्याके फयेगु खँय् सकसियां ध्यानाकर्षण जुइमाः ।
