पुर्ण ताम्राकार
नेपालभाषा साहित्यय् जक मखुसे नेवाःया इतिहास नं सुनानं हुयां हुया छ्वये मफइगु छगू नां प्रेमबहादुर कसाः खः । देशय् राणशासन क्वथलेगुलिइ योगदान दुम्ह वय्कः सामाजिक, शैक्षिक व सांस्कृतिक ख्यलय् नं चर्चित व्यक्तित्व खः । नेपालभाषा पुनरजागरणकाल धुंका लिपा आधुनिक कालय् नेपालभाषा व साहित्य थपू यायेया निंतिं थःगु समग्र जीवन पानावंपिं मध्ये छम्ह प्रेमबहादुर कसाः नं खः । देशय् २००७ सालया राजनैतिक हिलासु लिपा नेपालभाषा साहित्यया संरक्षण व सम्वद्र्धनय् प्रेमबहादुर कसाःया तःजिगु योगदान दु ।
वय्कःया च्वसा स्कूलया विद्यार्थी जीवनंनिसें न्ह्याःगु खनेदु । वय्कःयाके निबन्ध विधाय् न्हापांनिसें हे ल्हाः साप च्वः, शैली ग्यसु व सशक्तता दु । वय्काः स्कूल विद्यार्थी जीवनय् निबन्ध रचनाय् वय्कःया च्वसा तसकं ज्वः धयागु खँ उलाब्यू ।
नेपालभाषा साहित्य ख्यलय् प्रेमबहादुर कसाःया जीवन राजनीतिक क्षेत्रं न्ह्याःगु खः । वय्कःया साहित्यकार धर्मरत्न यमि व शहीद गंगालालपिं नाप सत्संगत जुल । गुकिं याना नवयुवक प्रेमबहादुर कसाःयात राजनैतिक रूपं सचेतना थना बिल ।
थ्वां लिपा ला प्रेमबहादुर कसाः राजनैतिक पार्टीइ सक्रिय जुया राजनैतिक क्षेत्रय् पलाः च्वयकेल । थ्व क्रमय् कदले न्हापां इ.सं. १९४२ स पटनाया छगू क्रान्तिकारी च्बमष्अब िम्झयअचबतष्अ एबचतथ सक्रिय दुजः जुयादिल । राणशासनया विरुद्धय् देशय् दकले न्हापां वि.सं. २००४ वैशाख १७ गते स्वनिगलय् सत्याग्रहया आन्दोलन जुल । उगु सत्याग्रहया योजनाकार व नेता नं प्रेमबहादुर कसाः खः । वय्कलं कलकत्ता व कालिम्पोङ्गय् च्वना ज्या यना च्वनेमाःगुलि राणशासनया विरुद्धया संघर्षय् ब्वति कायेगु क्रमय् विश्वेश्वर प्रसाद नाप सम्पर्क जूसां वइगु छलकपट राजनीति थुइवं वि.सं. २००७ सालय् दार्जलिङ्गय् नीस्वंगु नेपाली जनवादी प्रजातन्त्र संघया न्याम्ह मध्ये छम्ह प्रेमबहादुर संस्थापक व सचिव जुया दिल । राजनीतिक ख्यलय् जीवन न्ह्याना च्वंबल् हे प्रेमबहादुर कसा नं शिक्षा क्षेत्रय् नं सक्रिय जुया योगदान याना दिल । थ्व झ्वलय् वि.सं. २००३ स निस्वंगु शान्ति निकुञ्ज हाइस्कूल व प्रदीप्त पुस्तकालया मू संस्थापक व पद्मोदय हाइस्कूलया छम्ह संस्थापक व आजीवन शिक्षक जुया सेवा याना दिल । ने.सं. २०७० स ‘धर्मोदय’ लय्पौया अन्तरङ्ग सम्पादक व लिपा ‘च्वसापासा’ संस्थापक प्रेमबहादुर कसाः व मदनलोचन सिंह जुया दिल । च्वसापासां दकले २००९ सालय् हनुमानध्वाखाय् विराट ऐतिहासिक सम्मेलन जुल । थुकथं नेपालभाषाय् आधुनिक साहित्य थपू यायेगुलि प्रेमबहादुर कसाः नं तःजिगु योगदान बियावंगु दु ।
स्कूल विद्यार्थी जीवनय् हे निबन्ध च्वया प्रतियोगिताय् ब्वति कयाः सिरपा काये धुंकूगु जूसां साहित्य खयलय् धाःसा धर्मरत्न यमिया सत्संगत हे प्रेमबहादुर कसाःया च्वसा न्ह्याका विल । ‘आह्वान’ (ने.सं. १०६२) नांगु कवितां नेपालभाषा साहित्य ख्यलय् कसाःया यात्रा न्ह्याःगु खः । तर नेपालभाषाय् वय्कःया दकले न्हापां पिदंगु कविता ‘मत’ खः । नेपालभाषा साहित्यय् कवि कथं उलि चर्चित मखुसां पुनर्जागरण काल धुंका नेपालभाषा काव्य ख्यः चकंकेगुलि महाकवि चित्तधर ‘हृदय’ जुया समकालिन कविपिं मध्ये न्हय्म्हम्ह कवि प्रेमबहादुर कसाः खः ।
देशय् १९९७ सालया काण्डलिपा प्रेमबहादुर कसाःया नापं पुष्पलाल श्रेष्ठ, शम्भुराम श्रेष्ठ व सूर्यबहादुर भारद्वाजपिन्सं १९९९ साल वैशाखं छगू भूमिगत राजनैतिक संस्था दयेकल । २००२ सालपाखें ‘करणाकुञ्ज’ प्याखं च्वयाः दिल । थ्व कथं प्रेमबहादुरया च्वसां कविता लिपा ‘प्याखं’ सृजना जूगु खनेदु । थ्वया लिपा वय्कलं रचित नांजाःगु निबन्ध ‘ह्याउँमचा’, ‘पंगु स्वां’ ‘पौ, ‘सिंके’ ‘स्वागत’ ने.सं. १०६९ स पिदन । ‘न्ह्याउँमचा’ निबन्ध कसाःया न्हापांगु कुतः जुयाः नं थुकिं ‘धर्मोदय’ पुरस्कार’ त्याकल । निबन्ध साहित्यय् दकले न्हापां कवितात्मक अभिव्यक्ति, आत्म विश्लेषण, आत्मपरक शैली हःम्हकथं कसाया नां जाः । ‘न्हूपुखु’ निबन्ध संग्रह ने.सं. १०७८ या श्रेष्ठ सिरपा त्याके फत ।
नेपालभाषा आत्मपरक निबन्धया प्रणेताकथं प्रेमबहादुर कसाःया नां जाः । थ्वया बाहे नं नेपालभाषा साहित्यया संरक्षण व उन्नयनया निंतिं वय्कलं प्राचीन साहित्य मुनेगु, सम्पादन यायेगु व मेगु थीथी विषयया सफूया सम्पादन याना पिथना योगदान याना वंगु दु । निबन्धय् थें बाखं साहित्य् नं प्रेमबहादुर कसाःया नां जाः । ‘धर्मोदय’ पत्रिकाय् वय्कःया कविता, निबन्ध लिपा बाखं पिदंगु खः । दकले न्हापां वय्कःया सफूकथं पिदंगु ‘ती’ बाखंमुना खः । बाखं सफूलय् ‘ती’ (१०७५), ‘स्वांमा’ मचाबाखं (१०८३), न्यँकं बाखं (१०८६), ‘गय्थें मस्यू’, नापं याना प्यंगू सफू पिदंगु दु । उकि मध्ये दकले चर्चित ‘ती’ बाखंमुना खः ।
ने.सं. ११०३ स च्वसापासां जापानीभाषा अनुवाद समिति निस्वन । वय्कलं थःगु जीवनया अन्तिम कालपाखें वय्कःया अबुजु आशामन सिंहया ने.सं. ११०८ थिंलागा २ खुन्हु आशा सफूकुथि स्वना थम्हं मुंकूगु ५३४१ गू सफू व १०६४ लःहाना दिल । थौं उगु सफूकुथि नेवाःभाय्, साहितय, संस्कृति व कलाया बारे जक मखुसे नेवाःया छुं छगू विषय पूवंक्क अध्ययन व अन्वेषण याइपिं अन्वेषकतय् निंतिं, मदयेक मगागु आधारभूत स्रोत केन्द्रथें जूगु दु, राष्ट्रया छगू अमूल्य निधि जूगु दु । नेपालभाषा साहित्य ख्यः चकंकेगुलि थःगु जीवन फुकावंम्ह जुजुपिं उकिया कदरयाना दकले न्हापां च्वसापासां ने.सं. १०९५ बछालागा २ खुन्हु प्रेमबहादुर कसाःयात भाषानिभाः उपाधि विया सम्मान यात । थथे हे विराट नेपालभाषा साहित्य सम्मेलन, ख्वपं ने.सं. ११०६ स वय्कःयात हना हनापौ लःल्हात धासा, लोक साहित्य परिषदं ने.सं. ११०८ स वय्कःयात करुणाकर सिरपा लःल्हाःगु खःसा ने.सं. ११०९ यंलागा १ खुन्हु जनस्तरं तसकं तःजिक अभिनन्दन समारोह याना वय्कःयात अभिनन्दन द्यःछागु खः ।
प्रेमबहादुर कसाः नेपालभाषा ख्यःया छम्ह थी नाभाः खः । थ्व हे कारर्णवय्कःयात नेपालभाषाया ‘भाषा निभाः’या पदं सम्मानीत यानातःगु दु ।
