प्रा. सुर्वण शाक्य
नेपाःया साहित्यिक वाङ्गमयस अजर जुयाच्वंगु छगू नां खः युगकवि सिद्धिचरण श्रेष्ठ । कविहृदयया साधनाभूमि कर्मक्षेत्र ओमबहाः त्वाः खः । जागिरया सिलसिलाय् ओखलढुगाय् मां अबु च्वंच्वबलय् वय्कःया जन्म अन हे जूगु खः । थौं सिद्धिचरण धायेमात्रं लोकप्रसिद्ध साहित्कारकथंया नां न्ह्यःने वइ । वय्कः युगया ब्यवहारयात ल्वयेक कविता हनाः युगकवि जुयादिइम्ह खः । वय्कः प्रकृतिकवि अन्तर्राष्ट्रिय जगतय् न्ह्यथनेबहःकथं प्रतिभाशाली ब्यक्तित्व खः । क्रान्तिया बिगुल पुयाः ख्यूं जः फ्वनाः निरंकुश शासनया पंजाय् च्वनाः सजाँय् भोगय् याःगु वय्कःया युगप्रतिनिधित्वया म्हसीका खः । साहित्यया माध्यमं राष्ट्रिय चरित्र निर्माण व शासकतय्गु निरंकुशताया विरोध व सामाजिक जनचेना संवृद्धिया लँय् न्ह्यच्यूगु साधनाकाल उगु ईया न्हूगु युग खः । युगया प्रतिनिधित्व याइम्ह कवियाकथं नेपाःदेय् न्यंक म्हस्यूम्ह व्यक्ति जुयाब्युगु खः वय्कः । कवि साहित्यकारया रूपय् वय्कःया परिचय बीगु धयागु सामान्य खँ जुइधुंकूगु दु ।
वय्कःया कविता दुनेया भाव संस्फुरणयात जागरुक साहित्यया विषयजक मखुसे साहित्यय् प्रस्फुरित जूगु समाजदुने यथार्थता पाचिनाच्वंगु सामाजिक न्यायया परिचयात्मक टिप्पनी नं खः । ओमबहाः त्वाः क्रान्तिया न्ह्यलुवाःकथंया ऐतिहासिक थाय् खः गन उगु ईया क्रान्तिकारी पार्टी प्रजापरिषदया बीजारोपाण जूगु खः । थ्व हे त्वालं कविवर सिद्धिचरण समाजसेवाया भावनां ओतप्रोत जुयाः त्वाःजःछिं चाःहिलाः सेवा भावनायात ब्वयाः समाज सेवकया रूपय् खनेदयेक वःगु खः ।
शैक्षिक चेतना व नारी जागरणया लागि थः हे छँेखाय् वनाः थ्वीका बीगु, सम्झय् याकेगु अले सयेके सीकेया लागि ब्वना स्यनाः शिक्षा हासिल यायेमाःगु महत्वया खँ न्ह्यथनाः अभिभावकपिन्त उत्प्रेरित यायेगु व मस्तय्त ब्वनेकुथिइ वनेत इच्छा व जाँगर थनाब्यूगु खः थुम्ह काजिदाइ नं । त्वालय् स्थापना जूगु निःशुल्क ब्वनेकुथिया समुन्नतिइ संलग्न जुया दी वय्कः । हैजा थें याःगु महामारी ल्वय्या प्रकोप वइच्वंगु इलय् आपतय् लानाच्वंपिं त्वाःबहाःयापिनि सेवाय् न्ह्यचिलेगु लागि त्वाःयापिं युवावर्गयात अभिप्रेरित यानाः सेवाभाव दुम्ह जुइकेगु लागि वय्कः सफल जुया दिइगु खः । सांस्कृतिक प्याखँ, बाखं अले बाजं विशेषया संरक्षणया लागि छ्यलेमाःगु ज्याखँया आवश्यकता व विशेषतायात न्ह्यथनाः थःगु नुगः खँ सकसिया न्ह्योने संप्रेषण याना दी वय्कलं । सार्वजनिक स्थल व संपदा यात थकायेगुलि वय्कः थः हे न्ह्यचिला क्यना दिइ । काजिदाइ (काइदाइ) कथं त्वालय् उखेंथुखें न्यनाच्वंम्ह वय्कःया सेवा दयाच्वंगु ई खः । प्रजातन्त्रं लिपा लसतां भय् ब्यूपिंनिगु जनमानसय् समाजसेवाया आदर्श भावयात दुग्यंक संस्कार दुब्याकेगु ज्या–खँय् न्ह्यचिला दिइगु खः वय्कः ।
थःगु थाय्, थःगु त्वाःबहाः थम्हं हे कत्तायेगु धइगु धारणाया विकास जुयाः त्वाः त्वालय् संघ नीस्वनाः खुँ, लुच्चा, फताहापाखें सुरक्षित जुइत चानं न्हिनं त्वाःत्वालय् पाः च्वनेगुतकं थम्हं थम्हं यायेगु यानाः थःगु त्वालय् टोलसंघया अध्यक्ष जुयाः गुगु नमुना न्ह्यब्वःगु खः व छगू काजिदाइया समाजसेवाया पुसाकथं जुयाब्यूगु खः । वय्कलं साहित्यया पौ दुने सुधारया खँ च्वयाः जागरण ब्वलंकेगु जक वय्कःया कार्यक्षेत्र मजूसे प्रत्यक्षरूपं जनता व ईनाप सापेक्ष जुयाः राष्ट्रिय, सामाजिक चरित्र निर्माणपाखे थःहे न्ह्यचिलाः बुद्धिया नापं शारीरिक समर्पणया खँया लुमन्ति उगु इलय् वय्कःनाप सत्तिक स्वापू दुपिनिगु लागि थौं याःगु खँ थें ताजा जुयाच्वनीगुकथं जुयाच्वंगु दइ ।
थुज्वःगु व्यक्तित्व क्वबियाः राष्ट्रब्यापी प्रतिष्ठा प्राप्त जूम्ह वय्कःया प्रत्येक बुदिंया इलय् देय्न्यंकया साहित्यकारतय् नुगलय् वय्कःया कवित्वया लुमन्तिया रसमयभाव म्हतिं म्हतिं झंकृत जुइगु खँ प्रत्येक सहृदयी अनुभव याइगु खँ जूगु दु । देशय् जनताप्रतिया निर्मम शोषयाया इलय् साहित्य साधना याःपिं च्वन्ह्याःपिं कवित मध्यय् वय्कःया जीवनी छम्ह थें छम्ह अध्ययनशील व मननशील ल्याय्म्ह ल्यासेपिन्ततकं लुमन्ति च्वनीगु खँ जूगु दु । वय्कःया रूप, रंग व वय्कःया लुमन्तिइ गुनाणुगृहीत जुया देय्या थाय् थासय् वय्कःया झ्वाता स्वनीगु नं जुयाच्वंगु दु । वय्कःया नामय् मार्ग व पथकथं लँया नां नं छ्वी धुंकूगु दु । वय्कःया हे नामय् थी थी सिरपा नं स्वने धुंकूगु दु । नेपाःमित अप्वः च्वनाच्वंगु भारतया थी थी प्रान्तय् तकं अतिकं श्रद्धा ब्वयाः वय्कःया झ्वाता तयेगु व बुदिं हनेगु परम्परा न्ह्याके धुंकूगु दु ।
कविया रूपय् राष्ट्रिय गौरब ला दुगु हे जुल । प्रत्यक्ष समाजसेवाया पुसाया रूपय् च्वंगु खँया लुमन्तिया लागि वय्कःया थःगु हे कार्यक्षेत्र, थःगु हे त्वाःबहालय् झ्वाता स्वना ‘सिद्धिचरण स्मृति गुथि’ तक्क स्थापना यानाः गुणानुस्मरण यायेगु, याःगुलिं सामाजिक ख्यलय् वय्कःया इतिहास अविस्मरणीयकथं च्वनीकथं जूगु दु । सिद्धिचरणया साहित्य प्रतिभा अन्तर्राष्ट्रिय जगतय् वय्कःया कृतिं स्वतः स्पष्ट जूगु दु धाःसा समाजसेवा थःगु हे त्वालं दुग्ययेक सुरु जूगु खँ थःपिनि त्वाःबहाःया प्रत्यक्षतां प्रष्ट जुइकथं जूगु दु । जीवनया अन्तिम घडिइ तक नं वय्कः समाजसेवी हे जुयावन । वय्कःयात गुगुंकथं नं लुमंके धयागु समाजप्रतिया समर्पित भावनाया फलस्वरूप पिदंगु जनभावनाया लुमन्ति खः अले च्वन्ह्याःगु राष्ट्रिय गौरव खः ।
