न्ह्यखँ
नेपालभाषा ख्यलय् संकिपाः निर्माणय् उलि गति कयाच्वंगु मदु । तर नं थौंया इलय् नेपालभाषाया संकिपाः अले व नं एनिमेटेड पिदंगुलिं नेपालभाषाया संकिपाः नं विविधतां जायाच्वंगु व प्रविधि मैत्री जुयाः वनाच्वंगु खँयात न्ह्यथनी । नेपालभाषाया एनिमेटेड संकिपाः वा नेपालभाषाया टिभि कार्टून नं मस्तय्त क्यने माःगु सः थ्वयेगु यानाच्वंगु दु । तर नं छुं छुं ड्ब यानातःगु व नं गुलि अनाधिकृत रुपं यानातःगु एनिमेशन नं झीसं खनी । एनिमेशनया छुं छुं ब्व नेपालभाषां ड्ब यानातःगु नं सामाजिक संजालय् व्यक्तिगत कुतलं जुयाच्वंगु खः । तर थौं वयाः ‘जय लाखे’ प्याखं नेपालभाषा ख्यलय् एनिमेटड संकिपाः स्वयेवं तसकं दयनीय अवस्थाय् मदुगु संकेत याइ । छाय्धाःसां थ्व सिबें न्ह्यः नं जय लाखे दयेकुगु टिमं हे संखधर साख्वाःया एनिमेटेड संकिपाः नं पिथने धुंकूगु खः ।
जय लाखे
नेपालभाषा ख्यलय् लोक बाखंया म्होति मदु । आपलं आपाः हे लोकम्ये, लोककला, लोकउपचार, लोककला, लोकनृत्य लिसें लोकबाखं झीके दु । थज्याःगु हे लोकबाखंया लिधंसाय् छम्ह अलौकिक पात्रयात कयाः जय लाखे दयेकातःगु दु । छम्ह आलौकिक पात्रया मतिना छम्ह लोकिक पात्रलिसे जुइवं उकिइ झीगु समाजय् लाःगु असरया परिकल्पनां जय लाखे संकिपातय् न्ह्यब्वयातःगु दु ।
प्याखँया बाखं तसकं रोचककथं न्ह्यब्वयातःगु दु । प्याखंया शुरु हे नेवाःतय्गु तःजिगु नखः येँयाःपुन्हिंया दिं न्ह्यथनातःगु दु । येँयाः पुन्हि नेवाःतय्गु निंतिं छगू उत्सव खः । येँयाःबलय् येँय् थी थी सांस्कृतिक गतिविधि जुइ । थज्यागु हे गतिविधिइ मजिपाः त्वालं मजिपाः लाखे पिलुइ । येँ देय्या मजिपाः लाखेया बाखंया छगू परिकल्पना लिसें परम्पराया लिधंसाय् थुगु प्याखँ दयेकातःगु दु ।
प्याखनय् बांलाः मैं व लाखे दथुइ यःत्यः जुइधुंकुगु व बांलाः मैं लाखे लिसें लाखेया छेँय् च्वंवने धुंकूगु घटनां शुरु जुइ । थ्व नन् लिनियर रुपं न्ह्यब्वयातःगु बाखं खः । बांलाः मैं छेँय् मदयेवं हे त्वालय् खँ बय्बय् जुइ । त्वालय् च्वंपिं मनूत बांलाः मैं तन धकाः माःवनिं । बांलाः मैं लाखेया गुफाय् च्वनाच्वंगु खनिं । लाखेलिसे त्वाःया मनूत लिसे सहलह जुइ । लाखेयात छल यानाः बांलाः मय्जुयात त्वालय् ब्वना हइ । लाखे नं इमिगु बस्तिइ वइ । अले लाखेयात नये पितयायेवं त्वालय् च्वंपिं जन्तु जनावर नयेगु याइ । त्वालय् च्वंपिं मनूतय्सं लाखेयात ज्वनाः छगू सम्झौता याइ । लाखे नं बालां मैंनाप इहिपाः यानाः च्वनेगु खःसा उगु त्वाःया रक्षा नं यायेमाः । लाखे नं व खँ माने जुइ ।
थनथाय् लाक्क प्याखनय् छगू मोड कथं ऐतिहासिक व्यक्तित्व जंगबहादुर राणा नं न्ह्यब्वयातःगु दु । गुम्ह सन् १९५०य् लण्डन वंगु इलय् जहाजय् तसकं वाःफय् वःगुलिं लाखेयात पुकार याःगु व वाफय् पार जुगूलिं लाखेथाय् दर्शन याः वःगु लु न्ह्यब्वयातःगु दु ।
विश्लेषण
प्याखंया शुरुवातय् हे छगू डिस्क्लेमर ब्यूसें थुगु बाखँ छुं नं ऐतिहासिक घटना लिसे स्वापू मदुगु धयातःगु जुल । थ्व ल्याखं थुगु प्याखँ छखें लोकबाखनय् आधारीत बाखं धकाः जक कायेमाः । लोकबाखं छगू थाय् विशेषया बाखं खः, गुगु बाखं पुस्तान्तरण जुयाः हे थौंया पुस्ता तक्क थ्यनाच्वंगुं खः । पुस्तान्तरन जुइगु बाखनय् आपलं हे मेमेगु प्रसंग दुहांवइगु खँ स्वभाविक खः । उकिं थुगु बाखनय् गुगु नं पात्रत न्ह्यब्वयातःगु दु व केवल मनोरंजनया निंतिं जक खः, न कि थ्व इतिहास खः। छाय्धाःसां थुगु प्याखनय् जंगबहादुर राणाया प्रवेश जूगु हे थुगु बाखं सन् १९५० लिपा जंग बहादुर राणा बेलाय्तं लिहांवय धुंकुुगु टाइमलाइनयात न्ह्यथनी ।
थुगु प्याखँ छगू नाटक पाखें ल्ह्ययातःगु कारण थ्व स्वयेबलय् हे प्याखँ स्वया नं छगू ख्यालः वा नाटक थें खने दु । प्याखँयात माःगु कथंया स्क्रीनप्ले यानाः यंकेत कुतः अझं याये माःगु खने दु । पात्रत स्टाय्ब्लिस यायेगु ध्यान वनाच्वंगु मदु । कारण थ्व छगू नाटक पाखें हिइकातःगु प्याखँ खः । अले लाखे नं झीगु समाजय् तसकं हे लोकंह्वाःगु चरित्र खः । सकस्यां हे परिचित पात्र खः तर अथे धायेवं हे लाखेया बारे सकस्यां सियाःच्वनिं मखु । लाखेयात छम्ह सामान्य पात्र सरह क्यनेगु जक मखु लाखेया चित्रणय् दयेमाःगु विभत्सता, क्रुरता वा दानवतायात थुकिया पात्रतय्सं तसकं हे सामान्य रुपं नालाच्वंगु खने दु मानौं व लाखेय् इमिं त्वाः बाहाः वा छेँय् जः थें च्वं । अलौकिक शक्ति दुम्ह (ब्वयेफुम्ह, जुइफुम्ह) राक्षसयात त्वाबाहाःया मनूतय्सं जालं त्वपुना ज्वनातइगु नं भचा मिले मजूगु खने दु ।
थौं कन्हे एनिमेशन व ए आइया ई खः । थ्रिडी लिसें लाइभ एक्शन एनिमेशन मिनेटं हे तयार जुइ । तर थुगु जय लाखे प्याखँ निर्माण यानाच्वंगु हे च्यादँ दये धुंकूगु थुकिया निर्देशक संयुक्त श्रेष्ठं धयाच्वंगु दु । इलं प्रविधिइ गुलि ह्यूपाः हइगु खँय् थ्व छगू दसूया रुपय् स्वये ज्यू । थुकी यानातःगु एनिमेशन उलि लचकता मदु तर गुगु लोकबाखंयात धकिमय् न्ह्यब्वयेमाःगु खः व हे कथंया परिवेश व भेषभूषा न्ह्यब्ये माल धाःसा लाखौं लाख तका खर्च नं जुइ । तर प्याखँ दयेके धुंकाः विश्वया न्ह्यने ब्वयेमाःगु जुयाः निर्माण जूगु प्याखँया आन्तरिक खँत मू बिषय जुइमखु । प्याखँ छु रुपय् प्रदर्शन जुल व हे बिषयलय् खँ जुइ ।
थुगु प्याखनं नेपाः मौलिक लोकबाखंयात विश्व न्ह्योने हयेत ग्वाहलि याःगु दु । विश्वया स्वकुमितय्सं नेपालय् नं थज्योगु बाखं दु धकाः सिइके फइ । झीगु लोकसाहित्ययात विश्व न्ह्योने यंकेत जय लाखे ताः लाःगु दु ।
थुगु प्याखँया बाखं, स्कृनप्ले व संवाद नं शताव्दी पुरुष सत्यमोहन जोशीं च्वयादीगु खःसा प्याखँयात मूर्त रुप बिइत बहुप्रतिभाषालि व्यक्तित्व संयुक्त श्रेष्ठं निर्देशन यानादीगु दु । एनिमेशन संयुक्त श्रेष्ठ व नियुक्त श्रेष्ठं यानादीगु दु । प्याखँया मेगु बांलाःगु पक्ष थुकिया संगीत नं खः । संगीतय् विश्व शाही लिसें म्ये हालमिपिं निशा देशार, सत्य नारायण मानन्धर व सतिश महर्जनपिसं बांलाक्क म्ये हालातःगु दु ।
कलाकारया कथं थुकि सुनिता जुनू, मनिष श्रेष्ठ, मदन कृष्ण श्रेष्ठ, नगीना जाेशी, राजु महर्जन जुजुं सः बियातःगु दु ।
समग्रय् धायेगु खःसा नेपालभाषाया संकिपाः ख्यः बुलुँहुं चकना वनाच्वंगु दु । नेपालभाषाय् नं आः एनिमेशन प्याखँया ल्याः २ थ्यने धुंकल सा नेवाः पात्र तयाः एनिमेशन दयेकेगु ज्याखँ सामाजिक संजालय् खनाच्वनाःगु दु । तर प्याखँ दयेकेबलय् एनिमेशन जुसां थःगु टार्गेट अडियन्सयात बिचाः यानाः प्रचार प्रसार याये आवश्यक जु ।
अनेकौं अवार्ड त्याकेत ताःलाःगु थुगु प्याखँ व अनेकौं देशय् प्रर्दशन जुगु थुगु जय लाखे आजु थौंया इलय् अन्तराष्ट्रिय रुपं चर्चा जुयाच्वंगु दु तर नं नेपालय् धाःसा छगू हे जक शो जूगु दु । थुगु प्याखँया निंतिं अझं प्रचार प्रसार लिसें नेपालय् आपलं शो क्यनेगु ज्या ल्यना हे च्वंगुदनी ।
