नेपाःमितय् थीथीकथंया कर्म काण्ड, नखःचखः हनेगु इमिगु जीवन्त संस्कार खः । अथे हे नेपाःमितय् बुदिं हनेगुया मान्यता नवग्रह पुजा यायेगु व छुं कथंया ग्रहदशायात निराकरण यायेत पुजा यायेगु खः । नेपाःमितय्सं केक तानाः, उकि दुगु मैनमत फू याना स्यायेगु व बुदिं हनेगु संस्कार मदु । थथे केक तानाः बुदिं हनेगु संस्कार आयातित संस्कार खः । छम्ह प्रधानमन्त्री थेंजाःम्ह, देय्यात संस्कृतिया धनी दयेकाः विश्वय् पहिचान बीमाम्ह मनुखं हे आयतित संस्कार नालाः उकिया लिधंसाय् नेपाःया नक्सा दुगु केक ताना बुदिं हनेगु धयागु पूर्णरूपं विदेशी संस्कारं प्रभावित व उगु हे संस्कृति नालीम्ह मनू जूगुलिं अज्याम्ह मनूयात नेपाःमि धायेगु पाय्छि खः कि मखु धयागु चिन्तन नं ब्वलनी ।
मेखेरं स्वयेगु खःसा केपी आली न्हापानिसें हे सस्कारनाप भ्यले पुलाः ब्वलंम्ह मनू मखु, थ्व हे कारणं नेपाःमितय्गु संस्कृतिप्रति उलि च्यूता तयाजूम्ह मनूकथं नं खनेमदु । देय्या प्रधानमन्त्री थें जाःगु पदय् थ्यंकाः सकल नेपाःमितय्गु पहिचान, संस्कृति नाला समान व्यवहार यायेमाःगु दायीत्व सरकार प्रमुखया जुइमाः । उकिं हे जक मुलुकया नागरिकतय्सं थःपिन्त स्वतन्त्र व मुलुकय् लोकतन्त्रया विद्यमानयात वाःचायेकाः थःपिनिगु स्वाभिमान ब्वलंके फयगु खः । तर गणतन्त्रया मुलुक नेपाःया प्रधानमन्त्री जुयाच्वंम्ह केपी ओलीं थःगु पार्टीया शक्ति व अहमं मुलुकया संविधानयात हे पहिचानविहिन यानब्यूगु तथ्य सकसिन वाः चायेका हे च्वंगु दु । थौं मुलुकया बहसंख्यक आदिवासी जनजाति थःपिनिगु पहिचान विहिनया संघीयताय् म्वाना च्वनेत विवश जुयाच्वंगु दु । बहुसंख्यक आदिवासी जनजातितय्गु नुगलय् थःपिनिगु पहिचानया निंतिं ब्वलनाच्वंगु ग्वःफय् छन्हु निश्चितरूप हे न्यना वनीगु नं निश्चित दु ।
मनूत गरिव जुयाच्वंसां थःगु जीवनकालया छुं नं इलय् धन कमेयायेत, शक्ति मुंकेत ताः लायेफु । थुकिया छगू ज्वलन्त दसी स्वय्म प्रधानमन्त्री केपी ओली नं खः । छगू इलय् छछाः नयेत, ल्वगं कइबलय् वासः नयेत तकं पासापिनिगु ग्वहालि माम्ह प्रधानमन्त्रीया आःयासम्पति गुलि दु धयागु यकिन सुना नं यायेफयाच्वंगु मदु । थःगु लहडय् बुदिं छगू हनेत हे डेढ करोड खर्चयायेफुम्क मनू जुइधुंकूसां वयात वया मां अबुपिन्सं संस्कार वियामतःगु कारणं आःया इलय् राष्ट्रया मौलिक संस्कृति नालेगु मयासें आयतित संस्कारय् लोभयाःगु कारणं प्रधानमन्त्री धमाधम अलोकप्रिय जुयावनाच्वंगु सकसिनं वाःचाःगु दु । यदि थुम्ह व्यक्तियात राजनीतिक सुझबुझ लिसें संस्कार नं बीफूगु खःसा थुम्ह मनू धात्थें हे नेपाःमितय् भिंयाइम्ह, समृद्ध नेपाः दयेकीम्ह धकाः पत्या यायेफइगु जुइ ।
नेपालीहरू विभिन्न किसिमको कर्म काण्ड, चाडपर्व मनाउने तिनीहरूको जीवन्त संस्कार हो । त्यसरी नै नेपालीहरू आफ्नो जनम दिन मनाउनुको मान्यता नवग्रह पुजा गरेर कुनै प्रकारको ग्रहदशा निराकरण गर्न पुजा गर्नु हो । नेपालीहरूमा केक काटेर त्यसमा रहेको मैनबत्ति फू गरेर निभाउने र जन्मदिन मनाउने संस्कार छैन । यसरी केक काटुर जन्मदिन मनाउने संस्कार आयातित संस्कार हुन । एक प्रधानमन्त्री जस्तो व्यक्ति, देशलाई संस्कृतिको धनी बनाई विश्वमा पहिचान दिलाउनु पर्ने व्यक्तिबाट नै आयतित संस्कार अपनाएर त्यसको पृष्ठभूमिमा नेपालको नक्सा अंकित केक काटेर जन्मदिन मनाउनु भनेको पूर्णरूपमा विदेशी संस्कारबाट प्रभावित हुनु र त्यहि संस्कृति अपनाउने व्यक्ति भएकोले त्यस्तो व्यक्तिलाइ नेपाली भन्नु ठिक हो की होइन भन्ने चिन्तन पनि रहन्छ । अर्कोतिरबाट हेर्ने हो भने केपी आली पहिलादेखि नै सस्कारित नरही हुर्केको ब्यक्ति होइनन्, यही कारणं नेपालीहरूको संस्कृतिप्रति त्यत्ति वास्ता राख्ने जस्तो पनि देखिन्दैन । देशको प्रधानमन्त्री जस्तो पदमा पुगिसकेपछि सबै नेपालीहरूको पहिचान, संस्कृति अपनाएर समान व्यवहार गर्नुपर्ने दायीत्व सरकार प्रमुखको हुनुपर्दछ । त्यसैबाट मात्र मुलुकका नागरिकहरूले आफूहरूलाई स्वतन्त्र र मुलुकमा लोकतन्त्र विद्यमान रहेको महसूस गरेर आफ्नो स्वाभिमान जगाउन सक्दछ । तर गणतन्त्र मुलुक नेपालका प्रधानमन्त्री रहनु भएको केपी ओलीं आफ्नो पार्टीको शक्ति र अहमबाट मुलुकको संविधानलाई नै पहिचानविहिन बनाइदिएको तथ्य सबैले महसूस गरिरहेको छ । आज मुलुकको बहसंख्यक आदिवासी जनजाति आफ्ना पहिचानविहिनको संघीयतामा बाच्न विवश रहेको छ । बहुसंख्यक आदिवासी जनजातिहरूको मनमा आफ्नो पहिचानको निमित्त उठिरहेको आँधी एकदिन निश्चितरूपमा नै उठने पनि निश्चित ठान्दछ ।
मानिसहरू गरिव रहेतापनि आफ्नो जीवनकालमा कुनैपनि समयमा धन कमाउन, शक्ति संचय गर्न सफल हुन सक्दछ । यसको ज्वलन्त प्रमाण स्वयं प्रधानमन्त्री केपी ओली नै हुुन । एक समय एक छाक खान, रोग लाग्दा औषधी गर्न साथीहरूको भर पर्नुपर्ने प्रधानमन्त्रीको अवको सम्पति कति छ भन्ने यकिन कसैले पनि गर्न सकेको छैन । आफ्नै लहडमा जन्म दिन मनाउनको निमित्त नै डेढ करोड खर्च गर्न सक्ने व्यक्ति भइसक्दा पनि उनलाई आमा बुबाले संस्कार दिन नसकेको कारण अवको समय राष्ट्रको मौलिक संस्कृति अपनाउने नगरि आयतित संस्कारमा लोभिएको कारणं प्रधानमन्त्री धमाधम अलोकप्रिय भइरहेको सबैले महसूस गरिरहेको छ । यदि यस व्यक्तिमा राजनीतिक सुझबुझका साथै संस्कार पनि दिन सकेको भए वास्तविक रूपमा नै नेपालीहरूको भलाइ गर्ने, समृद्ध नेपाल निमार्ण गर्ने हुन भनी विश्वास गर्न सकिन्थ्यो ।
