नेपालभाषा आन्दोलनं पिलुवम्ह छम्ह गायक खः जुुजुकाजी रन्जित । २०२२ सालय् रेडियो नेपालं नेपालभाषाया ज्याझ्वः लिकायेवं स्वनिगलय् भाषिक आन्दोलन तच्वया वन । उगु इलय् थीथी थासय् जुइगु सांस्कृतिक ज्याझ्वलय् वय्कलं म्ये हालेगु यानादिल ।
उगु इलय् वय्कःयात म्ये हालेगु निंतिं वय्कःया गुरुपिं सुरेशमान श्रेष्ठ व अनिलकुमार श्रेष्ठपिसं यंकादीगु खः । वय्कलं दकलय् न्हापा सत्यनारायण राजभण्डरी नाप जानाः हालादीगु म्ये खः ‘पासा उगु दिं वइ तिनि स्वः, म्ह्याय् बुलं धायेवं ख्वइ मखु मांपिं’ ।
भाजु रन्जित खतु छम्ह हाइड्रोपावरया इन्जिनियर खः । नेपालय् दकलय् तःधंगु हाइड्रो पावर काली गण्डकीया वय्कः प्रमुख जुयाः ज्या यानादी धुंकूगु दुसा थौंकन्हय् धाःसा वय्कः रिटायर्ड जिन्दगी हनाच्वनादीगु दु ।
नेपाल विद्युत प्राधिकरणया इन्जिनियर जुयाः देय् थीथी हाइड्रो पावर व्यस्त जुयाच्वंसां नं संगित क्षेत्रय् नं थः उलि हे न्ह्यब्वयेगु ज्या नं वय्कलं यानादीगु दु । भाजु रन्जितं थःगु व्यस्तगु जागिर जिन्दगीया दुने प्यसः स्वयां अप्वः म्ये हालादी धुंकूगु दु । वय्कलं नेपालभाषाया लिसें नेपाली म्ये नं निरन्तर रूपं हालेगु यानादीगु दु ।
नेपाःया आधुनिक संगीत लिसें शास्त्रीय व लोक संगीतय् नं वय्कलं थःगु सः बियादीगु दु । खय्त ला वय्कलं २०३९ सालय् जूगु राष्ट्रिय लोकगित सम्मेलनय् न्हापा लाकादीगु खः । रामशरण नेपालीं संकलन याःगु ‘गण्डकी तरेर रुन्छ मन, मायालाई सम्झेर’ म्ये न्हापा लाःगु खः । उकथं हे वय्कलं राष्ट्रिय म्ये नं हालादीगु दु । थुकथं स्वयेबलय् वय्कलं नेपाःया फुक्कं धयाथें संगीत विधाय् थःत न्ह्यब्वयादीगु दु ।
वय्कलं झिदँया उमेरय् रेडियो नेपालय् भ्वाइस टेस्ट पास यानादीगु खःसा उगु इलय् जीवन दबू ज्याझ्वलय् म्ये हालाः थःगु सांगितिक यात्रा शुरु यानादीगु खःसा उगु यात्रा आः तक नं निरन्तर न्ह्यानाच्वंगु दु । तर वय्कलं आपालं म्ये हालादीसां नं वय्कलं थः छम्ह प्रोफेसनल गायक मखुसें सौखिन गायक कथं जक थःत न्ह्यब्वयेगु यानादी ।
सिलु प्याखंया मिजं सः फुक्कं वय्कः याकःचिया खःसा उकथं हे वय्कलं नेपाली चलचित्र ‘भुमरी, रक्षा व सुन्दरी’ प्याखनय् नं थःगु सः बियादीगु दु । नेपाभाषाया चर्चित म्ये खः ‘यःसां मयः पह यायेमते मय्जु’, ‘छन्त जि धात्थे यःगु खःसा’ ।
वय्कःयात वंगु छुं ला न्ह्यः जक तसकं लोकंह्वाम्ह म्ये हालामि रमेश ताम्राकारया लुमन्तिइ नीस्वनातःगु सिरपा सम्मान याःगु खःसा वय्कलं नेपालभाषा व नेपाली भाषाय् नं आपालं सिरपाः त्याकेधुंकूगु दु । उकथं हे २०४३÷४४ साल पाखे जूगु शास्त्रीय संगीत प्रतियोगिताय् नं सिरपाः कयादी धुंकूगु दु ।
वय्कलं नेपालभाषा लिसें नेपाली म्ये अप्वः हालादीधुंकूसां नं वय्कःया सोलो म्येचाः धाःसा उलि पिहां वःगु खनेमदु । उकिया कारण खः वय्कः थःगु लजगाया सिलसिलाय् अप्वः धयाथें स्वनिगलं पिने लानाच्वनी गुकिं यानाः सोलो म्येचाः पिहां मवः । तर अथे खःसां नं २०४२ साल पाखे रत्न रेकर्डिङपाखें छगू डिस्क रेकर्ड धाःसा पिहां वःगु जुयाच्वन, ‘जुजुकाजी रन्जितका आधुनिक गीतहरू’ उकथं हे वय्कःया म्ये थीथी अल्बमय् दुथ्यानाच्वंगु दु ।
वय्कःलिसे वय्कःया सांगितिक यात्रायात कयाः जूगु खँल्हाबल्हा थन न्ह्यब्वयाच्वना ।
थौंकन्हय् छु यानाच्वना दिया ?
थौंकन्हय् याकः सलय् म्ये पिकायेगु तयारी कथं प्राक्टिस यानाच्वना । कवि दुर्गालाल श्रेष्ठया रचनाय् छगू अल्बमया तयारी जुयाच्वंगु दु ।
संगीत क्षेत्रय् गुकथं लाः वल ?
जि २०२२ सालय् भाषिक आन्दोलन निसें सांगितिक क्षेत्रय् लाःवःगु खः । उगु इलय् थीथी थासय् सांगितिक ज्याझ्वः जुयाच्वनी । अबलय् गुरुपिसं जिमित दबुलिइ म्ये हालेत यंकीगु खः । उगु इलय् जि पासा सत्यनारायण राजभण्डारी नाप जानाः ‘पासा उगु दिं वइ तिनि स्वः म्हाय् बुल धायेवं ख्वव मखु मांपिं’ धइगु म्ये हालागु खः । वयां लिपा रेडियो नेपालय् भ्वाइस टेष्ट यानाः अनं पास जुइधुंकाः जिं रेडियो नेपालय् म्ये हालेगु यानाः ।
आः तक ग्वःपु म्ये हालादी धुन ?
नेपालभाषा व नेपाली यानाः प्यसः स्वयां अप्वः म्ये हालेधुन ।
छिगु चर्चित व थःत हे यःगु म्ये छु खः ?
जिं मचा बलय् हालागु ‘पासा उगु दिं वइतिनि, म्ह्याय् बुल धायेवं ख्वइ मखु मांपिं, व गरिबया मर्म थुपिं मानव खुसी दथुइ ब्याहाचुली हालाच्वन ।
सांगितिक ख्यलय् वयाः आर्थिक रूपं गुलि सन्तुष्टि दु ?
नेपालभाषा सांगितिक ख्यलय् आर्थिक रूपं लुधनेगु थाय् मदु । जिं ला थःगु सोखं जक म्ये हालेगु यानाच्वनागु खः । नेपालभाषाय् म्ये हालेबलय् ध्यबा छगः नं बीमखु । क्यासेट मी तर कलाकारपिंत ध्यबा बीगु चलन मदु । अले जिं ध्यबा कयाः नेपालभाषाया म्ये नं महाला । अथे ला जि व्यवयासिक म्ये हालिमि मखु । थःगु सौख पूवंकेत जक म्ये हालेगु खः ।
नेपाली म्ये नं हालादीगु दु, पारिश्रमिक बिउ कि मबिउ ?
नेपाली फिल्मया म्ये हालेबलय् पारिश्रमिकया बांलाःगु व्यवस्था दु । थनं भारतय् वनाः फिल्मया म्ये रेकर्ड यायेत वनेमाः । उगु इलय् थन कलाकारपिंत प्लेनय् यंकाः अन नयेगु फुक्कं व्यवस्था निर्माता हे याइ । लिहां वयेबलय् ध्यबा नं दइ ।
रेडियो नेपालं न्ह्याकाच्वंगु जीवन दबू ज्याझ्वलय् नं म्ये हालादिल । अन पारिश्रमिकया व्यवस्था दु कि मखु ? म्ये हालाः पारिश्रमिक कयादीगु दु ला ?
रेडियो नेपालय् म्ये हालेबलय् पारिश्रमिकया व्यवस्था दु । जिं दकलय् न्हापां म्ये हालाः न्हय्तका ध्यबा पारिश्रमिक कयागु खः । उबलय् रेडियो नेपालय् म्ये हालेबलय् लाइभ हालेमाः आः थें मखु ।
थौं कन्हय् संगितय् नं आपालं प्रविधि वयेधुंकूगु दु । न्हापा म्ये हाले थाकू कि आः ?
प्रविधिया विकासया कारणं थौंकन्हय् म्ये हाले अःपू । अले प्रविधिया कारणं संगितया विकास नं जुयाच्वंगु दु । तर नेपालभाषाया संगित उलि विकास जुइफुगु अवस्था मदु ।
नेपालभाषा संगित ख्यः विकास मजूगु कारण छु खः ?
म्ये हालेधयां जक मगाः क्वालिटी माः । थौंकन्हय् प्रविधिया कारणं यानाः न्ह्याम्हेस्यां नं म्ये हालेगु यानाच्वंगु दु । मेता नेपालभाषा सांगितिक क्षेत्रय् छगू कथं शोषण जुयाच्वंगु दु । गुकिया कारणं कलाकार म्वाये फइगु अवस्था मदु । थौंकन्हय् ध्यबा दत धाःसा न्ह्याम्हं गायक जुयाच्वंगु दु । थज्याःगु तालं संगितया विकास जुइ मखु ।
छि थुगु क्षेत्रय् वयाः गुलि तक सन्तुष्टि दु ?
जि सौखिन गायक जुयागुलिं जितः आः तक सन्तुष्टि हे दु ।
अन्तय् पेज थ्रीपाखे छुं धयादी ?
पेज थ्री छगू स्तरीय पत्रिका कथं खने दयाच्वंगु दु । उकिया विकास अझ नं जुइमाः । जिगु धापू तयेगु निंतिं थाय् बियादिल । उकिया नितिं सुभाय् ।
