शान्तराज शाक्य
अक्षय तृतीया धाल कि महाद्यः, पार्वती व्याहाः याःगु दिं धका अप्वःसिनं स्यू। थ्व अक्षय तृतीया धयागु बांलाःगु दिं मध्ये भिंगु दिं जुयाः थुखुन्हु ब्याहाः याःसां ख्याः याःसां दिं स्वयाः च्वनेम्वाः। थुगु हे दिनय् ख्याःफाःम्ह, ख्याः याये माःम्ह, ख्याः याना सकसित ह्वार ह्वारर न्हिइके फुम्ह, अथे मेपिन्त प्वाः स्याक्क न्हिकूसां थः धाःसा न्ह्यूगु हे खः ला मखु ला जुइक मुसुमुसु कयाः च्वनिम्ह मदनकृष्ण श्रेष्ठया बुदिं नं खः।
वयकः बूगु थाय् येँ, बालाजुया च्वय् धर्मस्थली जीतपूरफेदीइ खः। मदनकृष्ण श्रेष्ठया धापू कथं वयकः न्हिनय् बूगु मखु, बहनी बूगु हँ। वयकः प्रजातन्त्र बुइत मांया प्वाथय् वालावाला सना च्वंबलय् २००७ साल बैशाख ७ गते बुधवार खुन्हु बूगु हँ। अथे धायेबले वयकः प्रजातन्त्र स्वया झिलां थकालि खनिं। प्रजातन्त्र न्हिनय् बुल, वयकः धाःसा बहनीसिया झिताः थानाः झिगू हे मिनेट वंका खः ला झिताः ई जुइत झिगू मिनेट ल्यं दनिबले बूगु हं।
मदनकृष्णया बाःया नां रामकृष्ण जक मखु उकी लाल स्वानाः रामकृष्णलाल, मां लक्ष्मीदेवी, बाज्या बेखालाल व अजि उजेलीदेवी खः। मनू न्यादँ दये धुंकाः निसेंयागु खँ, घटना बुरा जुइ धुंकाः तक नं लुमना च्वनी। थथे हे मदनकृष्ण श्रेष्ठ न्यादँ ति दुबलेयागु खँ वयकःया लुमंसे वः। वयकःया लुमंगु खँ मध्ये बइगलय् बाज्या, बा व वयकः पिरा लायाः झ्वःलिं फयतुना जा नइगु लुमं। उबले वयकःयात अजिं बाज्यां बौ बियाः न्हापांगु जाप्यये मनयेकं मेपिंसं नये मजिउ धका स्येना तःगु नं वयकःया लुमं।
छन्हु मचाम्ह मदनकृष्णयात मेपिंसं थ्व मदनया मां मरु, बफरा मचां मांया दुरु खुला नं त्वने मखं धकाः धाःगु ताल। थ्व खँ न्यनाः थ्व छु धाःगु धयागु वयकलं थुइके मफु। मचाम्ह मदनकृष्णनं मनूतय् मां धयाम्ह दु धयागु मस्यू हँ, मचाबलय् हे मां मदुगुलिं वयकःयात सकसिनं बुयाः चुप्पाचुप्पा नयाः मायाः यानाः तइगुलिं वयकयात मांया आवश्यकता हे महसूस मजू।
वयकःया मचाबलेसिया लुमंगु खँ मध्ये वयकः तःधिइ जुइ धुंकाः दराज कापीइ कुतुं वनाः च्वंगु वयकःया सपूm छगू लुया वल। मोटरमार चुरोटपेटीयागु खोल तयाःगु तःगु उगु सफुुतिइ यो किताव मदनराजाको हो धका च्वया तःगु। वया क्वसं दिस बुक मदनराजा अफ यस धकाः नं अंग्रेजीं च्वया तःगु जुयाच्वन। उबले विद्यार्थीतय् थःगु सफुतिइ थ्व जि फलनाम्हेसिया किताव खः धका च्वयेगु बानी दु।
नेवाः समाजय् पशुपंक्षी लहीगु चलन दु। थ्वहे चलन कथं वयकःया बाज्या नं पशुपंक्षी लहीगु सौंख दु्। प्यतँ जाःगु छेँया छेलिइ छफातं सा, म्ये, च्वले लहीना तःगु जुल। जिपिं न्यागःमणि वनाबलय् अन वःम्ह छम्ह सायमि मयजुयाके थनं मदनकृष्ण छेँ खने दुला धका न्यनाबले वयकलं हुं सिमा ल्यूने दु धका पतिन सुया क्यन। उगु छेँ ०७२ सालया भुखाचं पाःताः जुइक मदुंसां च्वने मछिंक स्यन धकाः व मयजुं धाल। वयकः गुंगू क्लासतक ब्वंबले गुंगू स्कूल हिल। गुंगु किलासय् ब्वना च्वंबले वयकःया बाः नं वयकःयात हरिहरभवनय् तालिम कायेके छ्वल। तालिम भत्ता लय् स्वीतका दु। न्हापां उगु भत्ता कयाः बौया ल्हातय् तयाः ब्यूबलय् कायया कमाइ फये खन धयाथें वयकःया बाःया ख्वाः चक्कंगु जुल।
मदनकृष्णं एस एल सी बीत पासापिं मिले जुया नापं ब्वनेगु यात। ब्वनेगुलिइ कमजोरपिं न्ह्याक्व ब्वंसां न्वये वयेके मफु। छम्ह पासां गुल्टाभाइट धाःसा वासः नल कि स्मरणशक्ति वढे जुइ, ब्वनागु लुमंका तयेफइ धकाः पसःपतिं वनाः गुल्टाभाइत वासः माः जुल। गनं लुइके मफु। छम्ह पासां गनं गनं गुल्टाभाइट वासः लुइकाः न्याना हल। सुथय् दनेखतं छचाः, जाँच ब्यूवने त्ययेका छचाः बहनी द्यनेत छचाः नयेगु जुल। अथे याना ब्यूगु एस एल सीया रिजल्ट जूबले गुल्टाभाइट वासः नःपिं दक्व गुल्टे जुया त्यांग्रापुल।
वय्कः झिंखुदँ दुबलें संचय कोषय् जागिरे जुया दिल। संचय कोषया जागिर त्वःता कृषि विभाग अन्तर्गत कृषि संचार केन्द्र, हरिहरभवनय् जागिर नया दिल। अन नं अनिवार्य अवकास काये मत्यवं स्वेच्छिक राजिनामा बिया जागिरं मुक्त जुल।
छन्हु वीरगंजय् पुलांम्ह पासा पुलिस जुया च्वंगु खन। खँल्हाबल्हाया झ्वलय् पासाम्हं पुलिसया जागिर नया, जिन्दगीभर हवल्दारया हवल्दार का, प्रमोशन जुइ मफु धका नुगः मछिंकल। पासाया खँ न्यना वय्कलं इलय् हे जागिर त्वःता कलाया क्षेत्रय् लगे जुयागु ठीक हे जुल धयाथें सन्तोष जुल।
स्वनिगलय् ब्वलंपिं दक्व धयाथें नेवाः कलाकारत तःधंगु चीधंगु छुं नं छुं सांस्कृतिक ज्याखं प्रभावित जुया च्वं। थथे हे मदनकृष्णया बाज्या नं त्वालय् हार्मोनियम थानाः भजन यायेमाःम्ह। थथे वय्कःया बाः नं नखःचखःबलय् छेँय् हार्मोनियम थानाः म्ये हालाः न्ह्याइपुकी।
बाज्या बौपिनिगु संस्कार कथं मदनकृष्ण श्रेष्ठ नं हिन्दी फिल्मी व रेडियो नेपालय् हायेका हइगु म्ये हाले सः। वय्कःपिनिगु छेँ लँ सीथय् लाःगुलिं वयकः झ्यालय् च्वना म्ये हालाः च्वनीबले लँय् वइपिं लँजुवाःतय्सं भ्mयालय् स्वया वनी। गु्लिं धाःसा झ्याः क्वय् हे टक्क दिनाः न्यनाः च्वनी। वय्कलं हाःगु म्ये लँजुवाःत दना न्यना च्वंगु खनिइबलय् वयकःया न्हाय् तःपुया वइ। २०१८ सालय् तसकं भुखाय् ब्वइ धयागु ज्योतिषतय्सं भविष्यवाणी यानाः तःगु। ९० सालया भुखाचं सात्तु वंपिं मनूत भुखाय् ब्वइ धाःबलय् तसकं ग्यात। गुलिख्यय् मनूत ख्यलय्, क्यबय्, दलानय् गन छिं अन द्यनेगु यात।
मदनकृष्णपिनिगु गामय् नं दच्छियंक हे अखण्ड कीर्तिन यात। चच्छि न्हिछि भजन यायेमाःगुलिं गुलिं तमलचि, हार्मोनियम थाइपिंत तलव हे बिया थाकाः तःगु। इपिं वल कि वने हथाय्। इपिं वन कि मदनकृष्णं थः तिंतां याना हामोर्निय थाइ। अथे यायां वय्कलं हार्मोनियम व तबला भचा भचा थाये सयेका दिल।
आइकमया जाँच बिया द्यना च्वंबले पासापिंसं रिजल्ट जुल धका कं वल। नापं वय्कः नं पास जुल धाल। थ्व खँ वय्कःया बाः नं सिल। रिजल्ट स्वंवंबलय् छगू पेपर फेल जूगु जुया च्वन। छेँय् वःम्हेसिया छगू पेपर फेल जूगु खँ बायात कने मफुत। बाः नं धाःसा सकसित मदन पास जुल धकाः कना जुइ धुंकल। काय् पास जुल धकाः मांम्हेसिनं सगं बीत ठीक याना तये धुंकल। छगू बायक लाना फेल जूम्ह थःम्हं गथे सगं काये धयाथें जुल। अय्सां छुं छां मधाःसे सगं कया दिल। थ्व धयागु मदनकृष्ण श्रेष्ठया यशोदा नापं व्याहाः यानाः छेँय् हःगु झाः जुयाच्वन।
छन्हु बाःनं मदन छाय् वीकमय् भर्ना मजूगु धकाः यशोदायाके न्यन। मदनकृष्णं थः फेल जुल धका छेँय् मकंसे च्वना च्वंगु मस्यू। थ्व खँ यशोदां मस्यूगुलिं वय्कः छगू पेपर फेल जूगुलिं भर्ना मजूगु धकाः कन।
२०२१ सालय् अथे धायेबले वय्कः झिंप्यदँ फुना झिंन्यादँ क्यं जक क्यंगु ई। उबले तसकं लोकंव्हाना च्वंगु रेडियो नेपालया जीवनदबू ज्याझोलय् वय्कःया नं म्ये हाले मास्ते वल। द्वारिकालाल जोशीया दाजु भैरवलाल जोशीं उगु ज्याझो न्ह्याकीगु खः। छन्हु वय्कलं भैरवलालयात जि नं रेडियो नेपालय् म्ये हाले मास्तेवः धकाः धाल।
भैरवलालं हालेत म्ये दःसा थ्व हे मंगलवार वा धकाः धाल। उबले वय्कःयाके अज्याःगु छुं म्ये मदु। मोहनीबलय् नखःत्या वइपिं निनिपिनि न्ह्यःने थः बाःनं हे च्वया लय् तयाः तःगु म्ये वय्कःया झस्स लुमन। म्येया धुवा थथे खः
गजी त्वनाः गंसि जुल,
शरीर जि क्वेँक्वेँ
ज्ञान खँ ल्हाना दांदांछि मदु
कपिंसं स्वेबले वेँय् थें
थ्व म्ये भैरवलालयात न्यंकूबले का थपायसकं न्ह्याइपुसे च्वंगु म्ये…। धका म्ये हालेत रेडियो नेपालय् वा धाल। रेडियोय् हाले दइगुलिं पासापिंत जिं लाइभय् म्ये हालेगु, न्यं न्हिं धका नाप लाक्व पासापिन्त कना जुल।
वय्कलं जिन्दगीइ दकसिबे न्हापां रेडियोय् म्ये हालाः दीगु थ्व हे जीवन दबुलिइ जुयाच्वन। म्ये हालाः पिहांवबलय् नातिकाजी व शिवशंकर ध्वःदुत। इमिसं नकतिनि हायेकूगु म्ये छं हालागु ला धकाः न्यन। वय्कलं छ्यों क्वनाः खः धायेमलाःनिबलय् बांला, बांलाक म्ये हाल धकाः च्वःछाःबलय् वय्कःया न्हाय अन तये थन तये मन्त।
त्वालय् थ्यंकाः ला वय्कः स्वया नं वय्कःया पासापिं म्ये न्यना दंग जुयाच्वन। रेडियो म्ये हालाः नां कमे जूगुलिं वय्कःया हानं हाले मास्तेवल। तर रेडियो म्ये रेकर्ड याना हालेत भ्वाइस टेष्टयाना पास जुइमाः। वय्कःया भ्वाइस टेष्ट मजूनिगुलिं निवेदन तयाः २०२३ सालय् भ्वाइस टेष्ट जाँच बिल। नीन्याम्ह नीखुम्ह टेष्ट ब्यूपिं मध्ये रमेश ताम्राकार, अरविन्द मालाकार व वय्कः स्वम्ह जक पास जुल।
भ्वाइस टेष्ट पास जुइ धुंकाः छुं ई लिपा वय्कःया म्ये रेकर्ड यायेत सःतल। रेकर्ड यायेखुन्हु तक नं छु म्ये हालेगु धयागु निर्णय मजूनि। थुबले ज्ञानबहादुर श्रेष्ठं वय्कःयात विश्व बल्लभं च्वया तःगु वय्कलं लय् तयाः तःगु पसलबाट बेचिसकेको म मान्छे, आँखाबाट सबको झरेको म मान्छे म्ये रेकर्ड जुल।
थनं लिपा वय्कः धुच्चापतिं रेडियो नेपाल वनीम्ह जुल। अन ववं वय्कलं यक्व संगीतकःमिपिं म्हसिल। नातिकाजी, शिवशंकर, ज्ञानबहादुर श्रेष्ठ, तारादेवी, बच्चु कैलाश व गोपाल योंजनपिं म्हसिल।
उबले रेडियो नेपालया नांजाःपिं उद्घोषक धयापिं किरण खरेल, यादव खरेलपिं खः। गायकतय्गु म्ये न्यंसां मनू धाःसा म्हमस्यू। संगीतकःमिपिं म्हसीके दःसा जिउ धयाथें जुइगु। मेमेपिं नापं बच्चु कैलाश व पुष्प नेपालीपिनि म्ये नं उबले रेडियोय् यक्व हायेकाः हः। तर इमित धाःसा म्हमस्यू। छन्हु वय्कलं इपिं निम्हं अन नाप लाःबले तसकं न्ह्याइपु ताल।
न्हापांगु म्ये धुंकाः मेगु म्ये रेकर्ड यायेगु रहर जुल। मेपिनिगु रचना हालेगु स्वया थःम्हं हे थःयात यःगु म्ये च्वये दःसा जिउ धयागु मतिइ वयाः वय्कलं गुन्द्रुक पकाउनु पर्दैन, साली फकाउनु पर्देन म्ये रेकर्ड जुल। भचाभचा ख्यालि कथं म्हसिया वःम्ह वय्कःया थ्व म्ये नासलं लिल, उबले रेडियोय् बरोबर हायेकाः हइगु म्येया धलखय् थ्व म्ये नं लात।
थथे हे वयकलं हानं पाँच पैसाको एक टुक्रा सुपारी, नराख कुरा मनमा थुपारी, साइँली र माइली जाऔं सँगै रेलैमा म्ये च्वयाः वय्कः व रमेश ताम्राकारया सलय् रेकर्ड जुल। उबले रेडियो न्यनीपिइ थ्व म्ये नं ल्वःमंगु खइ मखुनि।
वय्कः म्येया धूनय् हे व्यस्त जुल। नांजाःपिं ततःधंंपिं संगीतकःमितयगु संगत याये मास्ते वल। छन्हु प्रेमध्जव प्रधानया छेँय् वना नाप लाना दिल। उबले वय्कलं प्रेमध्वजयात न्यापु म्ये न्यंकल। उकी मध्ये छं हाःगुलिइ सूर व तालय् लाः, मिले जू धका प्रसंशा यात।
छन्हु प्रेमध्वजं प्रकाश पुस्तकालयया ग्वसालय् जुइ त्यंगु नेपालभाषा संगीत प्रतियोगिताया लागि वय्कःयात भाग कायेत प्रेरित यात। छं भाग कायेगु जूसा जिके दुर्गालाल श्रेष्ठयागु म्येय् लय् तया तयागु दु, वहे म्ये हा धकाः धयादिल। उगु म्येया बोल
स्वैत कन जिं स्वैत कने,
केने धाःसा घाः मने दुुने दुने
वय्कः झिदँ झिंछदँ दुबले हे वय्कःया गामय् जुइगु दबू प्याखनय् मिसा प्याखंम्वः जुया प्याखं हुला दीगु वय्कःया लुमन्ति दु। लिपा जागिर नये धुंकाः नेवाः ख्यलय् नं दुथ्यना वल।
(स्रोत ः ‘महको म’ सपूmपाखें)
