झी साहित्यकार । झीके बाखँ दु । कविता दु । हाइकु ला झन वालछ्याल्ल । साहित्यकार जुइगु बांमलाःगु खँ मखु । सभ्यताया परिचय साहित्यं बियाच्वनिं । साहित्य क्षत्रयात कःघानाः विश्वया थीथी सिरपा निस्वनातःगु दु । झीगु ख्यलय् नं नेपालभाषाया साहित्य च्वइपिनिगु निंतिं हजारौं हजार तकाया सिरपा निस्वनातःगु दु । तर नं गनं अनुसन्धान वा तार्किक रूपं छुं कथंया च्वसु च्वइपिन्त सिरपा ला छु पारिश्रमिक तकं मदु । दु सां मगाः ।
साहित्य लेखनयात जक हःपाः बिइगु सामाजिक संरचनाया कारण गज्योगु समाज निर्माण जुयाच्वन धैगु खँय् च्यूता तयेगु ज्याखँ मजू । एकेदमिक संस्थातय्सं साहित्यिक सफू पिकया च्वनिं । एकदमि संस्थां रिसर्च याइपिन्त अनुसन्धान सिरपा धकाः १० द्वतकाःया सिरपा बियाच्वनिं जबकि समाजय् बाखँ सफूयात ५० हजार सिरपाः दइ । अय्नं साहित्यय् छुं चमत्कारी सफू त पिदंगु खने मदु ।
नेपालभाषा ख्यलय् बाखँ कासा, चिनाखँ कासा धाल धाःसा सकस्यां ब्वति काइ । तर नेवाःतय्गु इतिहास, संस्कार, अनुसन्धानयात बाखँ सिबें पाक्क च्वयेमालिगु अवस्थाय् सम्बोधन तकं मदु । अनुसन्धानया चर्चा तकं यायेत नं साहित्यकार धयातःपिं न्ह्यचिलेगु मयाः । अनुसन्धान याये माःगु संघ संस्था वा लिसः बिइगु संस्था न्ह्यलं मचाः ।
झीगु इतिहास, झीगु संस्कृति बाखनं जक न्ह्यानाच्वंसा गुलि ज्यू थें तायेकाच्वंगु दयेमाः तर गुलिं संस्कार व संस्कृति थौंया इलय् अनुसन्धानया दायराय् हयेमाःगु अवस्था दु गुलिं अनुसन्धान यानां अझं विस्तृत रूपं स्वयेमाःगु दु, गुलिं एतिहासिक रूपं पुष्टि जू मजु अध्ययन यायेमानि तर थथे अध्ययन सिबें झीके बाखँ बाहेक छुं मदु ।
थौंया इलय् इतिहासया पुनरलेखन वा पुनर अध्ययन ईया माग खः । छुं पुलांगु वस्तु लुयावःसा उकियात विश्लेषण यायेगु सामथ्र्य मदु । थौं इतिहास मालेगु झ्वलय् विश्वय् ऋग वेदया लिखितम इतिहास १४गू सदि निसें जक दुगु धकाः प्रमाण न्ह्यब्वयाच्वंगु दु । नेपाललय् भगवान बुद्ध सिबें न्ह्योया बुद्धया अस्तित्व दु धकाः प्रमाण न्ह्यब्वयाच्वंगु दु । संस्कृत भायया शिलालेख ३गू शताव्दी न्ह्यः लुयाः मवःनि । नागरी आखःया विकास ७गूगु शताव्दी जुगु व देवनगरी आखःया विकास १०गू शताव्दी तिनि जूगु धकाः प्रमाण बियाच्वंगु दु सा नेपालय् दुगु अशोक स्तम्भय् ८ खरी सिबें आपा आखः मदु । आदी इत्यादी .. ।
साहित्य समाजया न्हाय्कं धकाः धाइ । समाजं साहित्यकारपिंत हःपाः बियाच्वंगु दु । गथे समाजया निंतिं साहित्यकार आवश्यक जु अथे हे समाजया निंतिं मेगु माःगु छगू पुचः अनुसन्धानकर्तात नं खः । झी मान्यतावाद पाखे जुइगु वा यथार्थवाद पाखे जुइगु धैगु खँय् वाः चायेकेमाःगु दु ।
