राजमति कुमति जिके वःसा पिरती – नेपालभाषाया अतिकं लोकंह्वागु छपू लोक म्ये खः । नेपाः देय्या न्हापांगु राष्ट्रिय म्ये खः धकाः तकं नेवाःतय्सं गर्व याना च्वंगु दु । तात्कालीन राणा प्रधानमन्त्री जंगबहादुर राणा बेलायत वंगु इलय् राष्ट्रिय सम्मानया नितिं राष्ट्रिय धून हायेकेगु प्रचलन कथं नेपाःया राष्ट्रिय म्ये वा धूनया बारे जगंबहादुर राणायात न्यंबलय् उगु इलय् नेपाःया राष्ट्रिय धूनया प्रचलन मदुगुलिं राणा प्रधानमन्त्री अलमल जुल धकाः इतिहासय् नं उल्लेख दु। थ्व हे अलमलय् राणा प्रधानमन्त्री जगंबहादुर राणां झीगु नेपाः देय् या राष्ट्रिय धून कथं राजमति कुमतिया धून थाकल धकाः उल्लेख जुयाच्वंगु दु ।
राजमति कुमति जिके वसा पिरती छपू लोकंह्वाना लोकम्ये धैगु पुष्टि जू । सन् १९६३स नेपाःया गोल्डेन भ्वाइस प्रेमध्वज प्रधानया सलय् भारतया कोलकत्ताय् थुगु म्ये रेकर्ड नं जूगु खः। जनकवि दुर्गालाल श्रेष्ठया शब्दय अले प्रेम ध्वज प्रधानया संगीत संयोजनय थुगु म्ये न्हुगु पुस्ताया यइगु कथंया लसय हे रेकर्ड जुल । प्रेमध्वज प्रधानं थुगु म्ये हाले धुंकाः अर्थात राजमति म्ये रेकर्ड याःगु २२ दँ लिपा थ्वहे नामं छगू नेवाः संकिपा नं पिदन । राजमति नांया छम्ह पात्रया जीवनीया लिधंसाय् संकिपा निर्माण जुल । न्ह्यू बज्राचार्यया संगीत लिसें जनकवि दुर्गालाल श्रेष्ठया शब्दय् हाकंन छक्वः लोकह्वागु म्ये राजमति कुमति जिके वसा पिरती नं थुगु संकिपाया छगु मू आकर्षण जुया बिल । थ्व लिपा ला झन मेगु छगु न्हूपुस्तां न राजमति थें जागु कालजयी म्ये न्हूकथं न्यने दत । हाले दत ।
राजमति संकिपा वये धुंकाः राजमति कुमति म्येया पाश्चात्य संगीतया सवालय् नं यक्वः हे पिहाँ वल । न्हू पुस्तांला झन लोक बाजाय जक मखसे थुगु म्ये रक, पप भर्सनय कभर म्ये कथं हालेगु यानाहल । बालांगु म्ये अले सकसिया न न्यना तःगु म्येया कारण थःथःम्हं न्ह्यब्वयेत न्ह्यच्युगु नं खनेदत । थुली जक मखुसे उत्तर भारतया छम्ह क्लासिकल गायक अर्को मुर्खजीं तकं न छगू अन्तरराष्ट्रिय प्लेटफार्मय थुगु म्येयात न्ह्यब्वगु खनेदत ।
राजमति म्ये या इतिहास स्वयेगु खसाः सुना नं थुगु म्ये वा धूनया सिर्जना गब्लेंनिसेँ जुल धैगु कने मफूनि । तर राणा प्रधानमन्त्री जगंबहादुर राणाया बेलायत भ्रमणया इलय निसेँ आधिकारीक दस्तावेज कथं नेपालभाषाया म्ये राजमति कुमति न्ह्यने वयाबिल । सन् १८५०य् हे राणा प्रधानमन्त्री युरोप लिसें बेलायत भ्रमण वगुं जुल अले व हे अवसरय् नेपाःया न्हापांगु राष्ट्रिय म्ये वा धुनया अवसर दत।
१८५०या आधिकारीक दस्तावेजया मोहर लिपा ५०/६० वर्ष पश्चात १९औं शताव्दीया पूवार्ध पाखे ग्रामोफोन फर्माटय् राजमति म्ये रेकर्ड जुल । सेतुराम श्रेष्ठया सलय् थुगु म्ये रेकर्ड जुगु खः । नेपाली आधुनिक म्येया आदिगायक कथं नालातःम्ह सेतुराम श्रेष्ठं भारतया कोलकत्ता शहरय थुगु म्येय् ग्रामोफोन फर्माटय रेकर्ड यानादीगु खः । उगु इलय् भद्रकाली हाउसया साहू जनकलाल श्रेष्ठया कुतलय थुगु म्ये न्हापांगु खुसिइ रेकर्ड जुगु खः । नेवाःतय्गु म्हसिका, सकस्यां न्यनातःगु नेपालभाषाया म्ये, अन्तराष्ट्रिय स्तरय तकं बय्बय् जुगु लिसें थौया इलय् वया नेवाः संगीत ख्यः या जीवन्त सम्पदा जुइ धुंकुगु राजमति कुमति म्येया स्वरुप समयकाल लिसें हिलाः नं वनाच्वंगु दु । सेतुराम श्रेष्ठया सलय् दुगु म्येया शब्द व प्रेमध्वज प्रधानया सलय् दुगु म्ये लिसें यक्वः ज्वः ला सां संगीत संयोजन धाःसा गाक्वं पाः । प्रेमध्वज प्रधानया सलय् दुगु म्ये धाःसा उगु ईया नेपाली आधुनिक संगीत लिसेँ यक्वः हे ज्वः ला । अथे हे न्ह्यू बज्राचार्यया संगीतय् राजमति संकिपालय् दुथ्याका तःगु म्ये धाःसा नेवाः बाजं ग्वसाः दु ।
नेपाः देय्यात स्वतन्त्र देय् दयेकिगु नितिं झीगु नेपालभाषा व लिपिया योगदानया इतिहास स्युसां नाले मफयाच्वंगु खँ झीसं वाःचायेके माः।
स्वतन्त्र देय्या म्हसिका विइगु कथं थःगु पहिचान दुगु धून वा म्ये कथं नेपालभाषा व नेपालभाषा संगीत ख्यःया योगदान गुलि दु वा दै धैगु खँ राणा प्रधानमन्त्री जगंबहादुर राणाया बेलायत भ्रमणं स्पष्ट याना च्वंगु दु । थुगु तथ्य लिपा आ झीसं वाः चायेके माः की नेपाःया न्हापाँगु रेकर्ड जुगु म्ये कथं सेतुराम श्रेष्ठं हालादिगु राजमति कुमती खः । छाय् धाःसा १९०८ सालय् सेतुराम श्रेष्ठं गार्मोफोन फर्माटय म्ये रेकर्ड यागु म्ये हे राजमति कुमति खः । थुकीया आधिकारिकताया दसु पिदने धुंकुगु दु ।
