उपप्रा. राजित बहादुर श्रेष्ठ
न्ह्यखँ
उल्लेख जुइत्यंगु सफू नं राष्ट्रिय अभिलेखालयदुने सुरक्षित जुयाच्वंगु ज्योतिष विषयया सफू खः । ज्योतिषनाप स्वापू दुगु थीथी ग्रन्थमध्ये नं मानव अंगय् हलचल जुइबलय् उकिया फल छु लाइ धैगु विषययात कयाः च्वयातःगु पुलांगु हस्तलिखितग्रन्थ थन उल्लेख जुइत्यंगु खः । थुगु बिषयया छुं छुं सफूया ब्यहोरा क्वय् न्ह्यथनाकथं दु –
सफूया नां नेसं माइक्रो ल्याः
शरीरकम्पनविचार – – इ १३३\४१
शरीरकम्पनविचार – इ १७४\२४
अङ्गकम्पनालक्षण – ८७१ – इ १२६३\३
स्वङ्गकम्पफल – ९३४ – एच ३९०\१७
शरीरकम्पपरीक्षा – – इ १४८५
कम्प शान्त याय्गु – – एक्स १२७\१
अभिलेख म्हसीका
नेपाल–जर्मनी हस्तलिखित संरक्षण परियोजनां ईसं १९७२ जुलाई २० य् थुकियात माइक्रोफिल्म दयेकाः क्याटलगसमेट तयार यायेधुंकल । म्हासुगु भ्वँया थुगु थ्यासफुतिइ मुक्कं ३१ पौ दुसा थुकी अंगकम्पलक्षणज्ञ बाहेक काकचरित, धर्मओ लक्ष्मीओ संवाद खँ, स्वप्नाध्याय, मेमेगु नं उल्लेख जुयाच्वंगु दु । उल्लेख जूगु अंगकम्पलक्षण तसकं संक्षिप्तं जक च्वयातःगु दु, उकिं छविचित्र २३, २४ व २५ यानाः स्वपतिं हे क्वचाः । थुकिया माइक्रोफिल्मया ल्याः बि ३२५\१२ खःसा लगत ल्याः ४–१५१३ खः । सफू मुक्कं नेपालभाषा व प्रचलित नेपाललिपिं च्वयातःगु दु । च्वमिया नां उल्लेख मदुगु थुगु सफू गुबले च्वःगु धैगु नं प्रष्ट मजू अथेनं थुकी छ्यलातःगु भाषा व लिपिया अध्ययन यायेबले नेसं ८०० जःखःयागु सफू जुइफु धकाः अनुमान यायेफु ।
मूल अभिलेख
ऊँ नमो मञ्जुघोखाय नमः ।। ।। मोड तुकया माण्यलाभ दयओ जओ न्हसपात तुकया, स्त्रीलाभ दयुओ । खओ न्हशपोत तुकया, जोलन कयुओ ।। निपां तुतसा, लक्ष्मी राभ भयुओ ।। जओ मिखा तुतसा, धनराभ दयुओ ।। खओ मिखा तुतसा, नुग्वडस ब्याधि मदयुओ ।। निपांङ तुतस, हर्षमान जुयुव ।। न्हास तुतसा, षुरानह्ङा शियुओ, दन्त तुकया, भारपागुरि नयदयुओ ।। म्होश तुतसा, शत्रुभय दयु ।। गलपोत तुतसा, याङा कार्य मसिधयु ।। अकाल मृत्यु जुयुफओ ।। जओ बाहा तुतसा, तओपसार रायु ।। खओ बाहा तुकया, मंगल जुयु ।। प्वातकया रोयन कयु ।। जओ बेको तुकया, भिंङ ख ओयु ।। खओ बेको तुकया, मभिंङ ।। जओ दुदुपो तुकया, दुख जुयु, श्वगन कयु ।। खओ दुदुपों तुकया, जोलन कयु, लोयन कयु ।। नेपां तुतसा, राभ दयु ।। नाभि तुकया, हमिहान जुयु ।। राहात पचिंङया चो तुतसा, ल्वायमालिओ, जओ प्वात तुकया, खं अदिक ल्हायमालिओ ।। खओ प्वात तुकया स्त्रिलाभ दयु ।। जओ ष्वपोत तुकया भुमत लषे यकेफयु ।। खओ खोप्वत तुकया मभिंङ ।। निपां तुतसा, राजाया ओ, ओथिङ संपत्ति दयु ।। खओ प्वात तुकया, कलह जुयु ।। निपां तुकया राजाया बाध जुयु ।। नुग्वड तुकया महाभय दयु ।। इन्द्री तुकया म्येवया करात थओके ओयु, जओ अन्द तुकया भिंङ जुरो ।। खओ अंद तुकया शड लाभ दयु ।। निपां तुकया म्येबुया भय दयु ।। जओ त्वाकनाल तुकया भिंङ ।। खओ त्वाकनाल तुकया, मंगल जुयु ।। जओ पालृ तुकया, भिंङ गति ओयु ।। खओ पालृ तुकया, तायिने ओन्ये मालिओ ।। जओ पोलृ तुकया तायिन ओन्ये मालिओ ।। खओ पुलृ तुकया बाय मालिओ ।। जओ तुतिया न्हातिषा तुतसा मभिंङ ।। खओ तुतिया न्हातिषा तुतसा सिद्धि स्त्रीलाभ दयु ।। निपांंङ तुतसा ओंङाथायस सिद्धि जुयु ।। जओ तुतिया गुथि तुकया, बातरोयन कयु ।। खओ गुथी तुकया, षोप्वत स्याक रोय दयु ।। निपांङ तोतसा परदेश ओनेन सियु ।। जओ पालितल तुतसा ओंङाथायन, ननाणं ओय दयु ।। खओ पालृतर तुतसा तायिने ओन्ये मालिओ ।। नसचास जओ मिखा तुतसा, भिंङ खं ओयिओ ।। निभाल तुओबेलस जओ मिखा तुक भिंङ जुरो ।। खओ मिखा तुकया वेकत मदो जुरो ।। माझञ२ यिरस जदे तुक भिंङ ।। खओ जदे तुतसा पाहान ओइओ ।। वरन्हि तोतसा, जओ तुक भिंङ ।। खओ तुतसा पाहान ओइओ ।। ब्यालि यिरस जओ मिखा तुतसा मभिंङ ।। खओ मिखा तुतसा भिंङ ।। बाचास जओ मिखा तुतसा राजान माण्य यायिओ जुरो ।। ० ।।
अभिलेखया सार
थःम्हं च्वयागु ज्या पूवनेमा धकाः दकले न्हापां मंगलाचरण याइ । थन नं दकले न्हापां मञ्जुनाथयात नमस्कार यानाः मंगलाचरण यानातःगु दु । प्रस्तुत ग्रन्थय् मानव शरिरया आपाः धैथें जवगु अंगप्रत्यंग सन धाःसा भिं÷शुभ जुइगु व खवगु सनधाःसा मभिं÷अशुभ जुइ धैगुया लक्षण न्ह्यथनातल ।
छ्यं
छ्यं सनधाःसा मेपिन्सं माने याकेदइ
न्हाय्पं
जव न्हाय्पं सनधाःसा मिसालिसे रसरंग याय्दइ ।खओ न्हाय्पं सनधाःसा ज्वर वइ । निपां न्हाय्पं सनधाःसा धनप्राप्त जुइ ।
मिखा
जव मिता सन धाःसा धनलाभ जुइ । नसंचा इलय् जव मिखा सन धाःसा भिंगु खँ न्यनेदइ । निभाः त्वःगु इलय् जव मिखा सनधाःसा भिं जुइ । सब्बु चान्हय् जव मिखा सनधाःसा जुजुं माने याकेदइ । खव मिखा सन धाःसा नुगःचु (मुटु)या समस्या मदइ । खव मिखा सन धाःसा भिंगु वा मभिंगु न्ह्याग्गु जुइफु ।निपां मिखा सन धाःसा लसता खँ न्यनेदइ, न्ह्याइपुइ ।
न्हास
न्हाय् सन धाःसा खुला लिपा सी ।
वा
वा सन धाःसा थःम्हं इच्छा यानागु नयेखनी ।
म्ह
म्ह सन धाःसा शत्रुया भय जुइ ।
गःपः
गःपः सन धाःसा थःम्ह यानागु ज्या सिधइमखु । अकाल मृत्यु नं जुइफु ।
ब्वह
जव ब्वह सनधाःसा तधंगु पसार (?) लाइ । खव ब्वह सनधाःसा भिं जुइ, तर प्वाःया ल्वय् धाःसा लायेफु ।
ब्यक्व
जव ब्यक्व सन धाःसा भिंगु खँ न्यनेदइ । खव ब्यक्व सन धाःसा मभिंगु खँ न्यनेमाली ।
दुदुपो
जव दुदुपो सन धाःसा दुःख जुइ, ल्वचं कइ । खओ दुदुपो सन धाःसा ज्वर वइ, ल्वचं कइ । निपां दुदुपो सन धाःसा थीथी कथं फाइदा हे जुइ ।
तेप्चा
तेप्चा सन धाःसा हमिहान (?) जुइ ।
पतिंच्वकाः
ल्हाःया पतिच्वका सन धाःसा मेपिं नाप ल्वाय्मालेफु ।
प्वाः
जवपाखेया प्वाः सनधाःसा मेपिं नाप ताःहाकः खँ ल्हाय्माली । खवपाखेया प्वाः सन धाःसा मिसालिसे रसरंग याये दइ ।
खम्पा
जव खम्पा सन धाःसा भुमत (?) लखय् यंकेफइ ।
खओ खम्पा सन धाःसा मभिं जुइ । निपां खम्पा सन धाःसा जुजुया गुलि सम्पत्ति दु, उलि हे सम्पतिया मालिक जुइ दइ ।
नुगःचु
नुगःचु सन धाःसा तसकं ग्यानापुइफु ।
इन्द्री
इन्द्री (पिसाव नलि) सन धाःसा मेपिनि कलाःलिसे ह्वने दइ ।
अन्द
(अण्डकोष) जव अन्द सनधाःसा भिं जुइ । खव अन्द सनधाःसा सल गये दइ । निग्वलं सन धाःसा मेपिनिपाखें छुं नं कथंया त्रास जुइ ।
त्वाःनाः
जव त्वाःनाः सनधाःसा भिं जुइ । खव त्वानाः सन धाःसां नं मंगल हे जुइ ।
पालि
जव पालि सनधाःसा जीवनय् भिंगु खँ वइ । खव पालि सन धाःसा, तापाक्क वने माली ।
पुलि
जव पुलि सन धाःसा गनं तापाक्क वनेमाली । खव पुलि सन धाःसा थः यःम्हलिसे बायेमाली ।
न्हातिका
जव तुतिया न्हातिका सन धाःसा मभिं जुइ। खव तुतिया न्हातिका सन धाःसा तसकं भिंम्ह मिसानाप रसरंग यायेदइ । निपां तुतिया न्हातिका सनधाःसा वनागु थासय् भिं जुइ ।
ग्वालि
जव तुतिया ग्वालि सनधाःसा बाथल्वचं कइ । खव तुतिया ग्वालि सन धाःसा खम्पा स्याइगु ल्वचं कइ ।निपां तुतिया ग्वालि सनधाःसा परदेशय् सीमाली । पालितः (पालि तलय् च्वंगु ब्व) जव तुतिया पालितः सनधाःसा वनागु थासं याकनं लिहां वय्दइ । खव तुतिया पालितः सनधाःसा तापाक वनेमाली ।
जँ
सुथया इलय् जँ सनधाःसा भिं जुइ । सुथया इलय् खव जँ सनधाःसा पाहाँ वइ । वहनी खव जँ सनधाःसा नं पाहाँ वइ । वहनी जव जँ सनधाःसा भिं जुइ ।
लिखँ
थज्याःगु पुलांगु विश्वास न्ह्याबलें, न्ह्याथासं छगू हे जुयाच्वनी मखु । थाय्, ई, लिंग, उमेर, समूहकथं पानाच्वनेफु । मानवीय विश्वासं हे संस्कृति व संस्कारया विकास जुजुं वनी । मानवीय संस्कृति हे सुसभ्यताया प्रतिक खः । ईकथं मानवीय विश्वासय् हिउपा वइगुलिं संस्कृती नं ईब्यःकथं हिउपा वइगु स्वाभाविक खः । थौंया २१ औं शदीया वैज्ञानिकयुगय् च्वय् न्ह्यथनागु पुलांगु विश्वासयात अब्यवहारिक, अन्धविश्वास व रुढिवादी परम्पराया रूपय् काइपिं आपालं दयेफु । पुलांगु विश्वास न्ह्याक्व हे रुढिवादीथें च्वंसां थौंतक उकिया प्रयोग जुयाच्वंगु यथार्थ हे खः । उकिं थज्याःगु विश्वासयात थौंया विज्ञानं तकं तप्यंक इन्कार यायेमफु । थज्याःगु पुलांगु विश्वासय् सुलाच्वंगु यथार्थ खँ छु खः, इलय् हे वैज्ञानिक अध्ययन–अनुसन्धान यायेमाः । थज्याःगु अध्ययनं उगु ईया मानवीय भावना, रहनसहन, ब्यवहार, भाषा आदि नं स्पष्ट जुइ ।
